مطالعات زبان و ترجمه

چکیده این پژوهش با استفاده از نظریۀ ترامتنیت ژنت، ضمن بررسی و دسته‌بندی دگرگونگی‌های محتوایی داستان رستم و سهراب در سیزده ترجمۀ انگلیسی از شاهنامه، می‌کوشد خلأ موجود در مطالعات ترجمه را در این زمینه پُر کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیش از نیمی از زیرداستان‌ها در ترجمه‌های انگلیسی دستخوش تغییر شده‌اند و تغییرات، در چهار مقولۀ اصلیِ «کاهش»، «افزایش»، «جایگزینی رویداد» و «جایگزینی شخصیت» طبقه‌بندی شدند. کاهش، که پربسامدترین نوع دگرگونگی است، اغلب با حذف شخصیت‌ها، صحنه‌ها یا عناصر فلسفی و اخلاقی، منطق علّی و چندصداییِ حماسه را تضعیف کرده است. افزایش، با افزودن عناصر داستانی بی‌سابقه، گاه موجب تغییر ژانر از حماسۀ پهلوانی به روایت‌های عاشقانه یا فانتزی شده است. جایگزینی نیز با تغییر در رویدادها و شخصیت‌های داستان، مفاهیمی چون تقدیر، هویت و مسئولیت فردی را بازتعریف کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مترجمان انگلیسی، داستان را بازنویسی و با ذائقه و انتظارات مخاطبان مقصد سازگار کرده‌اند.

چکیده این مقاله به بررسی مکانیسم‌های دفاعی روان‌شناختی به‌کاررفته توسط فرانک هاردی در نمایشنامهٔ شفابخش اثر برایان فریل (۱۹۷۹) می‌پردازد، زمانی که او با خاطرات اضطراب‌آور و واقعیت‌های ناخوشایند میان‌فردی مواجه می‌شود. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه‌های روان‌کاوانه‌ی کلاسیک، به‌ویژه دیدگاه‌های زیگموند فروید و اتو فنیشل، استوار است که در اثر نظریه‌ی روان‌کاوانه‌ی روان‌رنجوری (۱۹۴۵) تدوین شده‌اند. این پژوهش با استفاده از تحلیل کیفی و متن‌محور، تک‌گویی‌های فرانک در بخش‌های اول و چهارم نمایشنامه را مورد بررسی قرار می‌دهد. با تمرکز بر مکانیسم های دفاعی در برابر سائق‌های غریزی، یعنی انکار، سرکوب، فرافکنی و انزوا، نتایج نشان می‌دهد که انکار مهم‌ترین راهبرد فرانک برای اجتناب از درد عاطفی است. سرکوب، خاطرات گسستهٔ او از خانواده و فقدان را شکل می‌دهد و فرافکنی و انزوا کمتر به کار می‌روند. مطالعه حاضر، تضاد میان صراحت ظاهری و گریزهای روانی فرانک را آشکار می‌سازد و به خوانش‌های روان‌کاوانهٔ آثار فریل کمک می‌کند.

چکیده نقد اثری ترجمه‌شده فرصتی می‌آفریند تا مخاطب با نگاهی نو آشنا شود و از منظری جدید از کیفیتش آگاه شود. هرچند نگاه و نقدی جامع از اثری هرچند کوچک امکان‌پذیر نیست، تلاش‌ها همواره بر آن بوده تا خواننده از نقد ترجمه بهره لازم و کافی ببرد. در این جستار تلاش شده با به‌کارگیری مدل نقد رایس، دو ترجمة فارسی از رمان سرگذشت ندیمه اثر مارگارت اتوود از نظر بگذرد و از خلال بررسی‌های مقابله‌ای، مشابهت‌ها و تفاوت‌های عملکرد مترجمان آشکار شود . بررسی نمونه‌ها نشان می‌دهد که سُمی تلاش کرده سبک نویسنده را در ترجمه پیاده کند. دقت او در ترجمة گفت‌وگوها مناسب‌تر است و عناصر فرهنگی را نیز در نظر داشته است. اسحاقیان اما از ترجمة تحت‌الفظی کمک گرفته است. این روش باعث شده در مواجه با عناصر فرهنگی نتواند معانی را منتقل کند و ترجمه‌اش احتمالاً نتواند تأثیر متناظر متن اصلی را در خواننده ایجاد کند.

چکیده اگرچه نقد فمینیستی، ابعاد جنسیت‌محور آثار شکسپیر را به‌طور گسترده بررسی کرده است، نقش مطالعات معلولیت در بازصورت‌بندی این تحلیل‌ها از طریق نقد هنجارمندی و انگ اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با بررسی کاترینا در رام‌کردن زن سرکش، دزدمونا در اتللو، هرمیون در حکایت زمستان و پورشیا در تاجر ونیزی، نقد فمینیستی و مطالعات معلولیت را در گفت‌وگویی مستقیم قرار می‌دهد. با اتکا به نظریه هنجارمندی دیویس و مطالعات فمینیستی معلولیت هال، مفهوم «معلولیت استعاری» نشان می‌دهد که جنسیت چگونه در ساختارهای پدرسالارانه به نظامی معلول‌ساز تبدیل می‌شود. تحلیل تطبیقی کیفی نشان می‌دهد دزدمونا و هرمیون با انتخاب حقیقت طرد می‌شوند، در حالی که کاترینا و پورشیا برای بقا به همنوایی نمایشی روی می‌آورند. پژوهش استدلال می‌کند که مطالعات معلولیت با نقد چارچوب‌های هنجاریِ مولد حاشیه‌رانی، نقد فمینیستی را گسترش می‌دهد و درکی ساختارمندتر و تقاطعی‌تر از انگ اجتماعی، دیگری‌سازی و پیامدهای روایی فراهم می‌سازد.

چکیده اگرچه رهبری تحول‌آفرین از اثربخش‌ترین سبک‌های رهبری آموزشی است، سازوکارهای روان‌شناختی اثر آن بر عملکرد شغلی معلمان به‌طور کامل روشن نیست. این پژوهش با هدف بررسی رابطه رهبری تحول‌آفرین و عملکرد شغلی با نقش میانجی انگیزه شغلی در میان معلمان زبان انگلیسی دوره متوسطه دوم استان گلستان انجام شد. مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل ۲۰۰ معلم بود که ۱۳۵ نفر بر اساس جدول کرجسی و مورگان و با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد رهبری تحول‌آفرین، انگیزه شغلی و عملکرد شغلی گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SPLS تحلیل شد. نتایج نشان داد رهبری تحول‌آفرین رابطه‌ای مثبت و معنادار با عملکرد شغلی دارد و انگیزه شغلی نیز در این رابطه نقش میانجی معناداری ایفا می‌کند.

چکیده یادگیری خودتنظیمی از عوامل کلیدی موفقیت تحصیلی، به‌ویژه در یادگیری زبان‌های خارجی است و از تعامل عوامل فردی و محیطی تأثیر می‌پذیرد. پژوهش حاضر برای بررسی رابطۀ ادراک از محیط یادگیری و یادگیری خودتنظیمی با نقش واسطه‌ای هیجانات تحصیلی، سبک‌های اسنادی و اهداف پیشرفت در دانشجویان زبان فرانسه انجام شد. پژوهش توصیفی ـ همبستگی و کاربردی بود و با مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) و AMOS انجام گرفت. نمونه شامل 117 دانشجوی زبان فرانسه دانشگاه‌های حکیم سبزواری، فردوسی مشهد و تهران با میانگین سنی 23.11 سال بود. داده‌ها با پرسشنامه‌های ادراک از محیط یادگیری (DREEM)، اهداف پیشرفت میدگلی، هیجانات تحصیلی پکران، سبک‌های اسنادی پترسون و یادگیری خودتنظیمی زیمرمن گردآوری شد. نتایج نشان داد ادراک از محیط یادگیری با اهداف پیشرفت رابطۀ مثبت و معنادار دارد، اما با هیجانات تحصیلی و سبک‌های اسنادی رابطۀ معناداری مشاهده نشد. این یافته‌ها بر اهمیت فرایندهای شناختی-انگیزشی در تبیین یادگیری خودتنظیمی دانشجویان زبان فرانسه تأکید می‌کنند.

چکیده پژوهش حاضر به بررسی تأثیر شیوه‌های گفتار متنوع بر برداشت مخاطبان انیمیشن‌های دوبله می‌پردازد. بیست دانشجو در دو گروه مستقل، ویدئوهایی از چهار شخصیت را مشاهده کردند که در یک نسخه با فارسی معیار و در نسخۀ دیگر با فارسی متأثر از زبان‌ها و گویش‌های رایج در ایران صحبت می‌کردند، درحالی‌که محتوای گفتار و محتوای دیداری‌شنیداری ثابت بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای در چارچوب تکنیک پوشش زبانیVGT گردآوری و با آزمون‌های تی مستقل و من-ویتنی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که تأثیر شیوۀ گفتار در همۀ ابعاد و برای همه شخصیت‌ها یکسان نیست. منسجم‌ترین الگو در بعد همبستگی مشاهده شد و شخصیت‌هایی که به فارسی متأثر از زبان‌ها و گویش‌های رایج در ایران صحبت می‌کردند در بیشتر شاخص‌های این بعد ارزیابی مطلوب‌تری دریافت کردند. در مجموع، یافته‌ها نشان داد که شیوۀ گفتار می‌تواند در کنار محتوای دیداری‌شنیداری، در شکل‌گیری برداشت مخاطب از شخصیت‌های انیمیشن نقش داشته باشد.

چکیده مطالعه آزمایشی حاضر با استفاده از پتانسیل‌های وابسته به رویداد (ERP)، پرایمینگ نحوی را در ۲۳ زبان‌آموز با سطوح بالای و پایین مهارت زبانی بررسی کرد. شرکت‌کنندگان جفت‌هایی از جمله‌ها شامل یک جمله محرک و یک جمله هدف را پردازش کردند. نتایج نشان داد که بین دو گروه از نظر پاسخ‌های رفتاری و زمان واکنش تفاوت معناداری وجود نداشت. با این حال، داده‌های ERP تفاوت‌های قابل توجهی را آشکار ساخت؛ به‌گونه‌ای که گروه با مهارت پایین در آزمون‌های شامل جمله‌های موصولی (RRC1 و RRC2) مثبت‌گرایی بیشتری نشان داد، در حالی که گروه با مهارت بالا در جمله‌های اصلی (MC) و جمله موصولی اضافی (RRC3) مثبت‌گرایی بیشتری داشت. این یافته‌ها نشان می‌دهد که زبان‌آموزان با سطوح مختلف مهارت زبانی از فرایندهای شناختی متفاوتی برای پرایمینگ نحوی استفاده می‌کنند و سطح مهارت، کارآمدی عصبی پردازش نحوی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.