سنجش تفکر انتقادی دانشجویان زبان انگلیسی به‌عنوان یک زبان خارجی: طراحی و اعتبارسنجی یک مقیاس جدید (CTARS-ELT)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

سعید عباسی سسفدی ¹

محمد داودی ²

سید محمدرضا امیریان ³

غلامرضا زارعیان ³

¹ دانشگاه حکیم سبزواری

² گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

³ گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

https://doi.org/10.22067/lts.2025.90610.1311

چکیده

کیفیت مهارت خواندن تا حد زیادی وابسته به بهره‌گیری از تفکر انتقادی در خواندن متون است. علی‌رغم انجام تحقیقات گسترده‌ در ارتباط با تفکر انتقادی در حوزه آموزش زبان انگلیسی، پیشینه تحقیق حاکی از آن است که پژوهشگران مهارت خواندن برای سنجش تفکر انتقادی عمدتاً از مقیاس‌های عمومی استفاده می کنند و ظاهراً مهارت خواندن فاقد یک مقیاس سنجش تفکر انتقادی حوزه‌محور است. پژوهش حاضر به‌دنبال طراحی و اعتبارسنجی یک ابزار روان‌سنجی خودگزارشی چندبعدی برای سنجش تفکر انتقادی در مهارت خواندن برای دانشجویان زبان انگلیسی است. با بهره‌گیری از رویکرد نظری خواندن تعاملی و با استفاده از نتایج مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند، یک مدل فرضی تفکر انتقادی متشکل از هفت مؤلفه معرفی شد و بر اساس آن یک مقیاس 41 سوالی طراحی گردید. نتایج تحلیل نشان داد که مقیاس طراحی‌شده یک مقیاس جامع برای سنجش مهارت‌های تفکر انتقادی در خواندن آکادمیک است.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

تفکر انتقادی

خواندن

آموزش زبان انگلیسی

حوزه‌محور

اعتبارسنجی

موضوعات

• آموزش زبان

---

 

مراجع

آخوندزاده، ک.، احمدی طهران، ه.، صالحی، ش.، و عابدینی، ز. (1390). تفکر انتقادی در حوزه آموزش پرستاری ایران. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 11(3)، ۲۱۰-۲۲۱.

ابوالحسنی، ز.، عضدانلو، م.، و شاه حسینی، و. (1395). نقش مهارت‌های تفکر انتقادی بر مهارت خواندن زبان انگلیسی زبان‌آموزان با رویکرد کاربردشناسی. پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، 6(1)، 225-248. https://doi.org/10.22059/jflr.2017.218429.297

برزگر بفروئی، ک.، فرزین، س.، و زارع، م. (1398). نقش راهبردهای فراشناختی خواندن در پیش‌بینی تفکر انتقادی دانشجومعلمان شهر شیراز. فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، 21(1)، 105-116.

پاک‌مهر، ح.، میردورقی، ف.، غنایی چمن‌آباد، ع.، و کرمی، م. (1392). رواسازی، اعتباریابی و تحلیل عاملی مقیاس گرایش به تفکر انتقادی ریتکس در مقطع متوسطه. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 4(11)، 53-33.

تقیان، ح.، مقدم‌زاده، ع.، و صالحی، ک. (1395). ساخت و رواسازی آزمون تفکر انتقادی: کاربرد نظریه سوال-پاسخ. پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 7(4)، 231-219.https://doi.org/10.22059/japr.2017.63521

جهانی، ج.، رستمی، م.، جویباری، ل.، مرزوقی، ر.، ترک‌زاده، ج.، و خان‌ببینی، ز. (1402). طراحی و روان‌سنجی پرسش‌نامه سنجش تفکر انتقادی دانشجویان تحصیلات تکمیلی پرستاری. نشریه آموزش پرستاری، 12(3)، 32-41.

حسینی، ر.، اثنی‌عشری، ف.، ممانی، م.، و جیریایی، ن. (1400). بررسی سطح مهارت‌های تفکر انتقادی در دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 13(1)، ۱-۱۳. http://dx.doi.org/10.52547/rme.13.1.4

خلیلی دهکردی، ک.، و اسماعیل‌نیا شیروانی، ک. (1401). مروری بر تاثیر آموزش مجازی در دوران پاندمی کرونا بر تفکر انتقادی. مجله علوم پزشکی رازی، 29(10)، 268-278.

رضوانی‌فر، ع. ا. (1402). تحلیل آموزش‌های مرتبط با سواد رسانه‌ای و تاثیر آن بر توسعه تفکر انتقادی. پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، 3(2)، 1-9. https://doi.org/10.61838/jsied.3.2.1

رضوی، ع. ا.، نوشین‌فرد، ف.، باب‌الحوائجی، ف.، و محمداسماعیل، ص. (1392). بررسی تاثیر آموزش تفکر انتقادی بر مهارت‌های خواندن و نوشتن دانشجویان منطقه سه دانشگاه‌های آزاد اسلامی. فصلنامه جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 4(10)، 27-42.

زارع، ح.، و نهروانیان، پ. (1396). تاثیر دوره آموزش تفکر انتقادی بر سبک‌های تصمیم‌گیری و سبک‌های حل مسئله. دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 5(9)، 13-31. https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2017.11044.1391

ساجدی‌راد، ه.، جهانی، ج.، شفیعی‌سروستانی، م.، و محمدی، م. (1400). طراحی الگوی آموزش تفکر انتقادی بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 18(43)، 113-134. https://doi.org/10.30486/jsre.2021.1934529.1941

شیخ‌الاسلامی، ع.، و امیدوار، ع. (1396). اثربخشی آموزش تفکر انتقادی بر سبک حل مسئله‌ی (کارآمد و ناکارآمد) دانش‌آموزان. مجله روان‌شناسی مدرسه، 6(2)، 83-99. https://doi.org/10.22098/jsp.2017.569

صباح، س.، و رشتچی، م. (1401).     . جستارهای زبانی، 13(1)، 459-492. http://dx.doi.org/https://doi.org/10.52547/LRR.13.1.15

عسگری، م.، و ملکی، س. (1394). اعتباریابی، روایی‌سنجی و هنجاریابی آزمون مهارت‌های تفکر انتقادی کالیفرنیا برای دانشجویان. فصلنامه علمی-پژوهشی اندازه‌گیری تربیتی، 1(1)، 143-166.

قدم‌پور، ع. ا.، امیریان، ل.، و خدایی، س. (1397). اثربخشی آموزش تفکر انتقادی بر نگرش، خلاقیت و نشاط ذهنی دانشجویان علوم پزشکی.  ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 7(4)، 240-219.

کمالی‌زارچ، م.، زارع، ح.، و علوی‌لنگرودی، س. ا. (1391). اثربخشی آموزش تفکر انتقادی بر باورهای معرفت‌شناختی دانشجویان.  دو فصلنامه علمی-پژوهشی شناخت اجتماعی، 1(2)، 14-31.

مهنام، ژ.، مهدی‌زاده، ا.، شعبانی‌گیل‌چالان، ح.، سلیمی، ج.، و عراقیه، ع. (1400). تدوین استراتژی‌های آموزشی برای توسعه تفکر انتقادی در برنامه درسی دوره اول متوسطه.  فصلنامه آموزش در علوم انتظامی، 9(32)، 40-67.

یزدانپور، م.، هراتی، ح.، و دلداده‌مهربان، ا. (1399). ارائه مدل نقش تفکر انتقادی و هوش هیجانی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان ورزشکار.  مطالعات روان‌شناسی ورزشی، 9(31)، 155-166.       https://doi.org/10.22089/spsyj.2019.7270.1777

 

Ary, D., Jacobs, L. C., Irvine, C. K. S., & Walker, D. A. (2013). Introduction to research in education (9^th ed). Cengage Learning.

Bagheri, F. (2015). The relationship between critical thinking and language learning strategies of EFL learners. Journal of Language Teaching & Research, 6(5), 969-975. http://dx.doi.org/10.17507/jltr.0605.08  

Bensley, D. A., & Murtagh, M. P. (2012). Guidelines for a scientific approach to critical thinking assessment. Teaching of Psychology, 39(1), 5–16. https://doi.org/10.1177%2F0098628311430642

Bok, D. (2006). Our underachieving colleges: A candid look at how much students learn and why they should be learning more. Princeton University Press.

Byrne, B. M. (2012). Structural equation modeling with Mplus: Basic concepts, applications, and programming. Taylor & Francis Group.

Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indexes to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 14(3), 464-504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834

Chin, W. W. (1998). Issues and opinion on structural equation modeling. MIS Quarterly, 22, 7–16. Available online at: https://www.jstor.org/stable/pdf/249674.pdf?refreqid=excelsior%3Ac8b2bd4af35e730c294bf94a088d8290

Dörnyei, Z., & Taguchi, T. (2010). Questionnaires in second language research: Construction, administration, and processing (2^nd Ed.). Routledge.  https://doi.org/10.4324/9780203864739

Ennis, R. H., & Weir, E. (1985). The Ennis-Weir Critical Thinking Essay Test. Midwest Publications.

Ennis, R. H., & Millman, J. (2005). Cornell Critical Thinking Test, Level X. The Critical Thinking Company.

Facione, P. A. (1990). The California Critical Thinking Skills Test: College level. California Academic Press. https://doi:10.5430/ijhe.v2n3p139

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models
with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research 18, 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312     

Cargas, S., Williams, S., & Rosenberg, M. (2017). An approach to teaching critical thinking across disciplines using performance tasks with a common rubric. Thinking Skills and Creativity, 26, 24-37. http://dx.doi.org/doi:10.1016/j.tsc.2017.05.005

Halpern, D. F. (2001). Assessing the effectiveness of critical thinking instruction. The Journal of General Education, 50(4), 270–286. https://www.jstor.org/stable/27797889

Halpern, D. F. (2012). Halpern Critical Thinking Assessment. Schuhfried.

Halpern, D. F. (2013). Thought and knowledge: An introduction to critical thinking (5th Ed). Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781315885278

Haynes, A., Lisic, E., Goltz, M., Stein, B., & Harris, K. (2016). Moving beyond assessment to improving students’ critical thinking skills: A model for implementing change. Journal of the Scholarship of Teaching and Learning, 16(4), 44–61. https://doi.org/10.14434/josotl.v16i4.19407    

Heidari, K. (2020). Critical thinking and EFL learners’ performance on textually-explicit, textually-implicit, and script-based reading items. Thinking Skills and Creativity, 37, 100703. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2020.100703

Hollis, H., Rachitskiy, M., Van der Leer, L., & Elder, L. (2020). Validity and reliability testing of the International Critical Thinking Essay Test form A (ICTET-A).  Psychological Reports. Available at: https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10093714

Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1 – 55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118

Lai, E. R. (2011). Critical thinking: A literature review. Pearson's Research Reports.

Lipman, M. (1988). Critical thinking—What can it be? Educational Leadership, 46(1), 38–43.

Mapeala, R., & Siew, N. M. (2015). The development and validation of a test of science critical thinking for fifth graders. Springer Plus, 4(1), 1-13. https://doi.org/10.1186/s40064-015-1535-0

Meredith, W. (1993). Measurement invariance, factor analysis and factorial invariance. Psychometrika, 58(4), 525-543. http://dx.doi.org/10.1007/BF02294825

Meyers, L. S., Gamst, G., & Guarino, A. J. (2016). Applied multivariate research: Design and interpretation. Sage publications.

Murtadho, F. (2021). Metacognitive and critical thinking practices in developing EFL students’ argumentative writing skills. Indonesian Journal of Applied Linguistics, 10(3), 656-666.  https://doi.org/10.17509/ijal.v10i3.31752

Ordem, E. (2017). A longitudinal study of motivation in foreign and second language learning context. Journal of Education and Learning, 6(2), 334–341. https://doi:10.5539/jel.v6n2p334

Pallant, J. (2007). SPSS survival manual-A step by step guide to data analysis using SPSS for Windows (3rd Ed.). Maidenhead: Open University Press

Paul, R. W. (1992). Critical thinking: What, why, and how? New Directions for Community Colleges, (77), 3–24.

Pithers, R. T., & Soden, R. (2000). Critical thinking in education: A review. Educational Research, 42(3), 237–249.  https://doi.org/10.1080/001318800440579

Rear, D. (2019). One size fits all? The limitations of standardized assessment in critical thinking. Assessment & Evaluation in Higher Education, 44(5), 664-675. https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1526255

Renaud, R. D., & Murray, H. G. (2008). Comparison of a subject-specific and a general measure of critical thinking. Thinking Skills and Creativity, 3(2), 85-93. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2008.03.005  

Sabah, S., & Rashtchian, M. (2022). On Shifting the Narrative Point of View and Critical Thinking in Written Narratives by Iranian EAP Learners: A Step towards Critical EAP. Language Related Research, 13(1), 459-492. https://doi.org/10.52547/LRR.13.1.15 [In Persian]

Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using Multivariate Statistics (5th Ed.). New York, NY: Allyn and Bacon.

Tittle, P. (2011). Critical thinking. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203841617

Tiruneh, D. T., De Cock, M., Weldeslassie, A. G., Elen, J., & Janssen, R. (2016). Measuring critical thinking in physics: Development and validation of a critical thinking test in electricity and magnetism. International Journal of Science and Mathematics Education, 15(4), 663-682. https://doi10.1007/s10763-016-9723-0

Vandenberg, R. J., & Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4-69. https://doi.org/10.1177/109442810031002

Walker, B. J. (1989). The interactive model of reading: Deciding how disability occurs. Paper presented at the Thirty-fourth Convention of the International Reading Association. New Orleans, April/May 1989. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED315726.pdf

Watson, G., & Glaser, E. M. (1980). Watson-Glaser Critical Thinking Appraisal. Pearson Assessment.

Williams, R. L., Oliver, R., & Stockdale, S. (2004). Psychological versus generic critical thinking as predictors and outcome measures in a large undergraduate human development course. The Journal of General Education, 37-58.

Willingham, D. T. (2007). Critical thinking: Why is it so hard to teach? Arts Education Policy Review, 109(4), 21-32. https://doi.org/10.3200/AEPR.109.4.21-32

Yulian, R. (2021). The flipped classroom: Improving critical thinking for critical reading of EFL learners in higher education. Studies in English Language and Education, 8(2), 508- 522. https://doi.org/10.24815/siele.v8i2.18366

Zare, M., Barjesteh, H., & Biria, R.  (2021). Enhancing EFL learners’ reading comprehension skill through critical thinking-oriented dynamic assessment. Teaching English Language, 15(1), 189-214. https://doi.org/10.22132/TEL.[phone]

Zaree, H., & Nahravanian, P. (2018). The Effect of Critical Thinking Training on Decision Making Styles and Problem Solving Styles. Biquarterly Journal of Cognitive Strategies in Learning, 5(9), 13-31. https://doi.org/10.22084/j.psychogy.2017.11044.1391 [In Persian]

Zhang, H., Yuan, R., & He, X. (2020). Investigating university EFL teachers’ perceptions of critical thinking and its teaching: Voices from China. The Asia-Pacific Education Researcher, 29(5), 483-493. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2021.100880

Zhou, J., Jiang, Y., & Yao, Y. (2015). The investigation on critical thinking ability in EFL reading class. English Language Teaching, 8(1), 83-94. http://dx.doi.org/10.5539/elt.v8n1p83