دوره و شماره: دوره 58، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 1-230 
مقالۀ پژوهشی مطالعات ترجمه

ترجمۀ خلاقانه و اقتباس فرهنگی در داستان‌های منتخب ترجمه‌شدۀ شرکت سوپراسکوپ (۴۸ داستان)

صفحه 1-37

https://doi.org/10.22067/lts.2025.90129.1301

ایمان داوودی، محمدامین ناصح، محمدرضا رضائیان دلوئی

چکیده مترجم در ترجمه آثار ادبیات کودک، اقتباس‌ها و خلاقیت‌های مختلفی انجام می‌دهد تا دریابد چه چیزی در آن اثر برای کودک مناسب است و چگونه آن را به‌مقتضای سن و شرایط اجتماعی فرهنگی جامعه بیان کند تا درک آن برای کودک آسان شود. پژوهش حاضر بر آن است که دو داستان منتخب (گربه‌های اشرافی و گربه‌های زیر شیروانی و نیز سیندرلا؛ دختر یتیم) از شرکت «سوپراسکوپ (۴۸ داستان)» را با توجه به روش‌هایی که در «بازآفرینی» این داستان‌ها بر اساس محتوای آن‌ها، گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، اشعار و موسیقی‌های مندرج، به کار رفته است، بررسی کند. همچنین «اقتباس‌های فرهنگی‌ای» که در بخش‌های اضافه‌شده به متن کتاب‌‌قصه‌ها و طراحی تصاویر در داستان‌ها وجود دارد نیز هم‌سو با اهداف پژوهش بررسی شده‌اند. در بخش تحلیل داده‌ها نمونه‌های چندی از مصادیق «ترجمۀ خلاقانه» و «اقتباس فرهنگی» که مجموعاً منجر به بازآفرینی آثار مزبور یا در مواردی بومی‌سازی آن‌ها برای کودکان شده‌اند، آورده شده است.

مقالۀ پژوهشی مطالعات ترجمه

ترجمه به‌مثابة تولید فرهنگی: تحلیل نقش ترجمة متون ادبی در اقتصاد هنر

صفحه 38-72

https://doi.org/10.22067/lts.2026.95077.1381

شیلان شفیعی

چکیده درحالی‌که ادبیات نظری ترجمه، عمدتاً بر ابعاد زبانی و گفتمانی متمرکز است، پژوهش حاضر با رویکردی اکتشافی به ترجمه به‌مثابه کنشی فرهنگی اقتصادی در زنجیره تولید، توزیع و مصرف کالاهای فرهنگی می‌نگرد و سهم ترجمه متون ادبی در اقتصاد هنر ایران را طی یک بازه سه‌ساله بررسی می‌کند. داده‌ها با همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران گردآوری شده است و متمرکز بر نشر کتاب‌های تألیف شده و ترجمه‌شده در حوزه ادبیات است. در بازه سه‌ساله موردمطالعه، درمجموع ۵۷۵۷۰ عنوان کتاب در حوزه ادبیات منتشر شده است که از این تعداد ۳۹۵۴۴ اثر در قالب تألیف و ۱۸۰۲۶ اثر در قالب ترجمه به چاپ رسیده است. چارچوب نظری پژوهش بر تلفیقی از نظریه میدان بوردیو، اقتصاد خلاق و نظریه بازنویسی لفور استوار است. یافته‌های این پژوهش علاوه بر ارائه آمار تولیدات ترجمه به‌عنوان یکی از شاخص‌های اقتصادی، به‌طور ضمنی می‌تواند بازتاب سواد فرهنگی و میزان استقبال از ترجمه ادبی باشد. همچنین، یافته‌ها تصویری از سهم ترجمه را در ارزش فرهنگی‌ اقتصادی هنر فراهم می‌نماید که می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری فرهنگی، حمایت نهادی از مترجمان و ارتقای سواد فرهنگی در جامعه باشد.

مقالۀ پژوهشی زبان و ادبیات انگلیسی

ساختار تروما در رُمان برادر تَنی نوشته دیوید دیوپ از منظر آرای اسلاوی ژیژک

صفحه 73-103

https://doi.org/10.22067/lts.2025.92431.1332

وحید نژادمحمد، علی جباری خامنه

چکیده مقاله حاضر به بررسی رُمان برادر تَنی اثر دیوید دیوپ، نویسنده معاصر فرانسوی، از منظر آرای تحلیلی اسلاوی ژیژک، فیلسوف معاصر اسلوونیایی، می‌پردازد. تمرکز اصلی این پژوهش بر ساختار تروما در رمان و تأثیر آن بر شخصیت اصلی داستان، آلفا اندیایه، سرباز سنگالی جنگ جهانی اول است. با استفاده از مفاهیم کلیدی ژیژک مانند امر واقع، امر نمادین و اُبژه کوچک‌آ، چگونگی مواجهه شخصیت‌ها با ترومای جنگ و تأثیر آن بر هویت و رابطه آن‌ها با دیگری در بطن ارتباطات اجتماعی تحلیل می‌شود. در این مقاله همچنین نشان داده می‌شود چگونه ترومای جنگ به‌عنوان یک رویداد واقعی که نظم نمادین را مختل می‌کند، منجر به ازخودبیگانگی و فروپاشی روانی می‌شود. درمجموع، این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا و با تکیه بر آراء ژیژک، با یک رویکرد توصیفی‌تحلیلی، به درک عمیق‌تر از تأثیر تروما بر فرد و جامعه در بستر جنگ و استعمار می‌پردازد.

مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

تصور ذهنی معلمان زبان انگلیسی در مورد کلاس ایدئال آموزش زبان انگلیسی به کودکان و پیش‌بینی فرسودگی شغلی

صفحه 104-150

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94704.1370

محمد هادی محمودی، نرگس زارعیان

چکیده تصور معلمان از محیط آموزشی ایدئال بر سطح انگیزۀ آن‌ها تأثیرگذار است. این پژوهش به بررسی رابطۀ بین تصور ذهنی معلمان زبان انگلیسی کودکان و فرسودگی شغلی می‌پردازد. در این پژوهش، داده‌ها به روش ترکیبی و از طریق پرسشنامه‌های فرسودگی شغلی معلمان و کلاس ایدئال آموزش زبان انگلیسی به کودکان از ۳۴۷ معلم جمع‌آوری شد. همچنین ۴۰ معلم تازه‌کار در مصاحبه‌های گروهی شرکت کردند. یافته‌های کمّی نشان داد تصور ذهنی معلمان به‌طور معناداری دو زیرمؤلفة فرسودگی شغلی را پیش‌بینی می‌کند. داده‌های کیفی نیز موانع محیطی تحقق تصورات ایدئال معلمان را آشکار ساخت. نتایج حاکی از آن است که تصور معلمان زبان انگلیسی از کلاس درس، سازه‌ای پویا و چندبُعدی است که تحت تأثیر عوامل زمینه‌ای، سازمانی و فردی قرار دارد. این پژوهش، درک ما را از چگونگی تعامل تصورات حرفه‌ای با واقعیت‌های محیط کار ارتقا می‌بخشد.

مقالۀ پژوهشی زبان و ادبیات انگلیسی

زندان به‌مثابة الگوی آمریکای مدرن: خوانش فوکویی از رمان پسران نیکل اثر کولسون وایتهد

صفحه 151-184

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94476.1365

ایرج سلیمان جهان، صدف ابراهیمیان

چکیده این پژوهش می‌کوشد سیاست‌های نرمال‌سازی و پیامدهای آن را در رمان پسران نیکل اثر کولسون وایتهد از منظر دیدگاه‌های میشل فوکو تحلیل کند. هدف آن ارائۀ خوانشی فوکویی از رمان است که تلاش می‌کند براساس الگوی سراسربینی نشان دهد چگونه دولت آمریکا از طریق نهادهای آموزشی، قضایی و انضباطی پراکنده در سطح جامعه، به ایجاد جامعه‌ای همگن و یکدست می‌پردازد که در آن، انسان‌ها به‌طور کامل نرمال‌سازی شده‌اند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد جامعه آمریکاییِ بازنمایی‌شده در رمان در دهه ۱۹۶۰ نمونه‌ای شاخص از الگوی جهان مدرن فوکویی است؛ جهانی که در دل آن، نهادهای گوناگونی چون دارالتأدیب، نظام حقوقی، نیروهای پلیسی و شبکه‌ای از نهادهای اقماری دیگر انسان‌ها را محبوس، کنترل و مدیریت می‌کنند. این نهادها همگی در تلاش‌اند سوژه‌هایی ساده‌نگر، مطیع و فاقد خودآگاهی و تفاوت فردی تولید کنند که هویتشان تنها به‌وسیلۀ همگن بودن با دیگر اعضای جامعه معنا می‌یابد.

مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

چالش‌های برنامة درسی کنونی مدارس ایران در زمینة آموزش زبان انگلیسی: بررسی نقش نظریات چندوجهی‌، هوش‌های چندگانه، هویت اجتماعی و نظریه‌های اجتماعی‌‌فرهنگی

صفحه 185-230

https://doi.org/10.22067/lts.2025.92712.1339

علی محمد فضیلت فر، محدثه صدقی، علی اکبر جباری، محمد جواد رضایی

چکیده گرچه زبان انگلیسی نقش بسزایی در تعاملات بین‌المللی ایفا می‌کند، اما هنوز نتوانسته جایگاه مناسبی در چارچوب آموزشی ایران به خود اختصاص دهد و این امر منجر به عملکردی ضعیف در بین دانش آموزان و دانشجویان شده است. از اینرو، پژوهش حاضر به منظور بررسی مطالعات پژوهشی مربوط به چالش‌ها و کاستی‌های برنامه‌ی درسی کنونی آموزش زبان انگلیسی در نظام آموزشی ایران انجام شده است. علاوه بر این، چالش‌ها با توجه به اصول نظریات چندوجهی‌، هوش‌های چندگانه، هویت اجتماعی و آموزش بر مبنای اصول اجتماعی-‌فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در این پژوهش، ۴۹ مقاله مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاصل نشان داد که چالش‌های نظام آموزشی کنونی زبان انگلیسی در ایران به یازده دسته تقسیم می‌شوند. نه مورد از چالش‌ها را می‌توان در چارچوب‌ نظریات ذکر شده توضیح داد. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که گنجاندن این نظریه‌ها در فرآیند بهبود و توسعه‌ی برنامه‌ی درسی تاثیر بسزایی در رفع چالش‌ها دارد.