دوره و شماره: دوره 58، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 1-253 
مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

آموزش چندحسی و نقش نوسانات بتا در حفظ واژگان انگلیسی در کودکان پیش‌دبستانی: پژوهشی بر پایه QEEG

صفحه 1-27

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94051.1357

فرناز فرخ‌علایی، حسن سلیمانی، حسین حقیر، علیرضا آقایوسفی، منوچهر جعفری‌گهر

چکیده جهت بررسی تأثیر آموزش زبان چندحسی در سطح پیش دبستانی، از امواج بتا درحین یادآوری واژگان استفاده شد. شش زبان‌آموز در دو گروه آزمایشی سنتی و چندحسی قرار گرفتند. مقایسه نتایج قبل و بعد ثبت مغزی به همراه پیش‌آزمون و پس‌آزمون نشان داد که تفاوت معناداری در فرکانس بتا بین گروه ها وجود ندارد. همبستگی معناداری بین میانگین نمره زبان‌آموزان در پس‌آزمون و افزایش فرکانس موج بتا در مناطق Fp1-Fp2 در پسثبتها در گروه چندحسی مشاهده شد. تحلیل مطالعه موردی بیانگر کاهش فرکانس موج بتا ۱ در گروه سنتی بود. بررسی‌های توپوگرافی افزایش فرکانس‌های موج‌های بتا را در قشر-جلوی-مغز در هر دو گروه و تجمع فعالیت در پاراهیپوکامپ در رکوردهای چندحسی را نشان داد. اگرچه نمرات در پس‌آزمون چندحسی بالاتر بود، اما نتایج آماری آزمون‌های ناپارامتریک تفاوت معناداری را بین گروه‌های آزمایشی نشان داد. این پژوهش نقش امیدوارکننده آموزش چندحسی را برای بهبود حافظه در سطح پیش‌دبستانی نتیجه‌گیری کرد.

مقالۀ پژوهشی مطالعات ترجمه

بازپس‌گیری عاملیت مترجم در آموزش ترجمۀ مبتنی بر هوش مصنوعی: رویکردی بر پایۀ یادگیری خودتنظیم

صفحه 28-60

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94407.1364

محبوبه خلیلی

چکیده این پژوهش به بررسی تأثیر ادغام یادگیری خودتنظیم در آموزش ترجمه با استفاده از ChatGPT پرداخت. دانشجویان به دو گروه کنترل و آزمایش تقسیم شدند. گروه آزمایش بر مبنای یادگیری خودتنظیم آموزش دید. بازخورد هدفمند نیز نقش اساسی در هدایت فرایند یادگیری داشت. از پیش‌آزمون و پس‌آزمون جهت ارزیابی عملکرد ترجمه و از پرسشنامۀ MSLQ و دفترهای خودبازتابی جهت بررسی میزان پیشرفت خودتنظیمی استفاده شد. نتایج نشان از بهبود معنادار در کیفیت ترجمه و رفتارهای خودتنظیمی در گروه آزمایش داشت. تحلیل مضمونی دفترها حاکی از گذار از وابستگی به هوش مصنوعی به تصمیم‌گیری آگاهانه بود. یافته‌ها نشان داد آموزش مبتنی بر یادگیری خودتنظیمی همراه با بازخورد ساختاریافته هم موجب افزایش تعامل دانشجویان با ابزارهای هوش مصنوعی و هم تقویت استقلال فکری، تفکر انتقادی و مشارکت آن‌ها در امر یادگیری می‌شود. این مطالعه بر ارزش به‌کارگیری ابزارهای هوش مصنوعی بر پایۀ مبانی آموزش و یادگیری در دوره‌های تربیت مترجم تأکید دارد

مقالۀ پژوهشی مطالعات ترجمه

حامیان و فرهنگ‌ها: تاریخ سیاسی‌اجتماعی ترجمة متون علمی و فلسفی در ایران از ایران باستان تا دوره قاجار

صفحه 61-82

https://doi.org/10.22067/lts.2026.96862.1407

عبداله نوروزی

چکیده ترجمه ابزاری مهم برای انتقال علم و فلسفه بوده و تاریخچه‌ای پر فراز و فرود داشته است. انتقال مفاهیم فلسفی از یونان باستان به ایران اگرچه سرآغاز آشنایی ایرانیان با فلسفه نبوده، اما در پویایی تفکر انسانی و نگرشی عمیق‌تر به چیستی‌های گوناگون تاثیری بسزا داشته است. ترجمه به‌عنوان ابزار این ارتباط و وسیله انتقال تفکر فلسفی غرب، در طول تاریخ بسته به موقعیت ها و شرایط گوناگون اجتماعی، فرهنگی و سیاسی میزان تاثیر آن در زایش و گسترش فلسفه و علم، بویژه جریان آن از غرب به شرق متأثر از عوامل مختلفی بوده است. در این جستار، پژوهشگر شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوره‌های مختلف تاریخ ترجمه متون علمی و فلسفی در ایران را جویا شده است. این پژوهش نشان داد که در دوره‌های مختلف، بسته به بسته‌ یا باز بودن جامعه، عواملی چون حمایت‌های حکمرانان، علم‌دوستی افراد و نیازهای جامعه باعث رونق ترجمه یا افول آن شده است.

مقالۀ پژوهشی مطالعات ترجمه

الگوهای خطا در زیرنویس‌های آماتور فارسی و محدودیت‌های مدل FAR

صفحه 83-115

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94005.1354

مسعود خوش‌ سلیقه، آزاده اریس، زهرا حیدری

چکیده کیفیت ترجمه برای برقراری ارتباط مؤثر حیاتی است و در حیطة زیرنویس‌گذاری، این اهمیت با ویژگی‌های خاص آن افزایش می‌یابد. زیرنویس‌گذاری غیرحرفه‌ای به شکلی رو به رشد از ارتباطات بین‌فرهنگی و حوزه‌ای با جذابیت فزاینده دانشگاهی تبدیل شده است. این پژوهش به بررسی زیرنویس‌گذاری آماتور فیلم‌های درام خارجی بومی‌سازی‌شده برای مخاطبان فارسی‌زبان در ایران بر اساس مدل FAR پیشنهادی پدرسن (2017a) می‌پردازد. این پژوهش بر ارزیابی کیفیت زیرنویس‌های آماتور با هدف کشف الگوهای خطای ترجمه چندرسانه‌ای توسط زیرنویس‌گذاران غیرحرفه‌ای متمرکز است. مطابق با الگوهای خطای شناسایی‌شده، از منظر ترجمه، خطاهای معنایی مهم‌ترین عامل‌اند. اگرچه زیرنویس‌گذاران غیرحرفه‌ای ممکن است کاستی‌ها و خطاهایی در جنبه‌های معنایی نشان دهند، اما در عین حال شایستگی‌های قابل توجهی به‌ویژه در توانایی‌هایشان در کار با نرم‌افزارهای زیرنویس‌گذاری از خود نشان می‌دهند. این مقاله با اتکا بر نتایج، بر لزور تصحیح مدل FAR با درنظرگیری حساسیت‌های فرهنگی برای توضیح متغیرهایی که بر شیوه‌های زیرنویس‌گذاری تأثیر می‌گذارند، استدلال می‌کند و بر تأثیر هنجارها و محدودیت‌های محلی تأکید می‌ورزد.

مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

رمزگشایی اختلاف‌های هم‌آیندی: رویکرد ERP برای درک واریانس‌های مهارت

صفحه 116-152

https://doi.org/10.22067/lts.2025.93573.1350

کامبیز مزدایی، زهرا ظهوریان، مجید قشونی

چکیده این پژوهش تلاشی برای مقایسه فرایندهای عصبی دو سطح مهارت زبانی از طریق به‌کارگیری یک تکلیف استروپ شامل واحدهای چندکلمه‌ای بود. شرکت‌کنندگان بر اساس نمونه‌گیری هدفمند از طریق آزمون مهارت زبانی انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها هیچ تفاوت معناداری در زمان واکنش نشان نداد. تفاوت معناداری بین دو سطح مهارت و هدف محتمل گیج‌کننده(PTD) در کانال‌های F3، F4، C3، C4، Fz، Fp1 و P3 و PDT در کانال‌های Fz، F8 و O2 و هدف غیرمحتمل گیج‌کننده (ITD) در کانال‌های F8، Fz، C4 و T4 وجود داشت. با توجه به نیاز شرکت‌کنندگان به تشخیص، به‌کارگیری بیشتر لوب‌های پیشانی مشاهده شد. این یافته‌ها بینشی برای درک مکانیسم‌های پردازش مربوط به واحدهای چندکلمه‌ای مانند هم‌آیندها را در مغز ارائه می‌دهند. یافته‌هاهمچنین نواحی مختلف مغز  را که از نظر واریانس‌های شناختی درگیر می‌شوند، آشکار می‌کنند.

مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

درک معلمان زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی در مورد امید عملی: پژوهشی کیفی در مدارس دولتی

صفحه 153-183

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94144.1359

فاطمه ملک عباسی، سید محمد رضا عادل، غلامرضا زارعیان

چکیده این پژوهش کیفی به بررسی برداشت معلمان زبان انگلیسی پیش از ‌خدمت، شاغل و بازنشسته از مفهوم امید  مبتنی بر عمل، در مدارس دولتی گرگان، ایران پرداخت. پژوهشگران با ۴۲ شرکت‌کننده، شامل ۱۳ معلم پیش از ‌خدمت، ۱۶ معلم شاغل و ۱۳ معلم بازنشسته مصاحبه کردند تا درک‌های عمیق و پیامدهای امید مبتنی بر عمل را در آموزش انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی بررسی کنند. با استفاده از چارچوب نظریة داده‌بنیاد سازنده و تحلیل داده‌ها به کمک نرم‌افزار مکس کیودا نسخة 24، ۴۶ کد اولیه شناسایی و به ۲۵ گروه موضوعی دسته‌بندی شد. فرایند مذکور به توسعة مدلی از امید مبتنی بر عمل منجر شد که با چهار عنصر کلیدی مشخص می‌شود: توانمندسازی و عاملیت، محیط‌های یادگیری مشارکتی، تأمل انتقادی و آگاهی اجتماعی، و شیوه‌های آموزشی نوآورانه. یافته‌ها بر اهمیت پرورش امید مبتنی بر عمل برای افزایش اثربخشی معلمان و بهبود نتایج دانش‌آموزان تأکید می‌کند و بینش‌هایی را ارائه می‌دهد که می‌تواند راهنمایی برای استراتژی‌های آینده آموزش زبان باشد.

مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

هدایت انگیزه و اضطراب در یادگیری زبان دوم: تأثیر جریان‌های انگیزشی هدفمند بر زبان‌آموزان انگلیسی به عنوان زبان خارجی و انگلیسی به عنوان زبان دوم

صفحه 184-220

https://doi.org/10.22067/lts.2025.92611.1340

ندا قندهاری، مجید نعمتی

چکیده این پژوهش رابطة میان جریان‌های انگیزشی هدایت‌شده و اضطراب کلاسی زبان را در میان زبان‌آموزان زبان خارجی و زبان دوم بررسی می‌کند. جریان‌های انگیزشی هدایت‌شده به‌عنوان انگیزه‌ای پایدار و هدف‌محور در تداوم یادگیری نقش دارند، در حالی که اضطراب کلاسی مانعی برای پیشرفت آموزشی است. این پژوهش با رویکرد آمیختة توضیحی انجام شد. داده‌های کمی از ۱۴۰ زبان‌آموز گردآوری و داده‌های کیفی از طریق ۲۰ مصاحبه حاصل شد. نتایج نشان داد میان جریان‌های انگیزشی و اضطراب کلاسی رابطة منفی معناداری وجود دارد. زبان‌آموزان زبان دوم به‌دلیل مواجهة بیشتر با موقعیت‌های واقعی و برخورداری از انگیزش هم‌پیوندی، سطح بالاتری از انگیزه و اضطراب کمتری گزارش کردند. همچنین یافته‌های کیفی اهمیت حمایت معلم، اهداف زبان‌آموز و عوامل محیطی را در افزایش انگیزه و کاهش اضطراب برجسته ساخت. در نتیجه، طراحی محیط‌های یادگیری هدفمند می‌تواند به تقویت انگیزه و کاهش اضطراب منجر شود و پیامدهای کاربردی برای مدرسان و برنامه‌ریزان داشته باشد.

مقالۀ پژوهشی آموزش زبان

«احساس کردم که حال من برای استاد مهم بود»: پژوهشی پدیدارشناختی دربارهٔ تجربه‌های هیجانی زبان‌آموزان زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی

صفحه 221-253

https://doi.org/10.22067/lts.2025.96026.1396

زری سعیدی، آرمین توکلی

چکیده این پژوهش به بررسی بهترین و بدترین تجربه‌های دانشجویان ایرانی در کلاس‌های زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی و همچنین پیش‌درآمدها و پاسخ‌های هیجانی آن‌ها می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پدیدارشناختی کیفی، داده‌ها از ۶۲ دانشجوی ایرانی (۲۰ مرد، ۴۲ زن؛ ۱۸–۲۷ سال) در یک درس زبان عمومی جمع‌آوری شد. با به‌کارگیری تکنیک حادثه بحرانی (CIT) و از طریق چارچوب روایی، تجربه‌های هیجانی استخراج و با نرم‌افزار MAXQDA به‌صورت استقرایی تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد بهترین تجربه‌ها با حمایت هیجانی معلم، فضای یادگیری انسانی و لحظات توانمندی همراه بود، در حالی که بدترین تجربه‌ها شامل شکست عمومی، روابط منفی، آزمون‌های استرس‌زا و احساس ناتوانی زبانی بود. لذت، هیجان مثبت غالب و ناامیدی، شایع‌ترین هیجان منفی بود. این یافته‌ها راهگشای راهبردهایی برای تقویت سلامت هیجانی در کلاس‌های زبان هستند.