شکسته‌نویسی در ترجمه: مطالعه موردی رمان ماجراهای هاکلبری فین

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده
تعیین مرز شکسته‌نویسی در زبان فارسی همواره مورد مناقشه بوده است و در ترجمه، که مترجم با دو زبان سروکار دارد، نمود بیشتری پیدا می‌کند. مطالعه حاضر با رویکردی توصیفی‌مقایسه‌ای در تحقیق کیفی از نوع موردپژوهی و با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و بر مبنای اصول شکسته‌نویسی طبیب‌زاده به بررسی ۱۵ ترجمه از رمان ماجراهای هاکلبری‌فین می‌پردازد تا به راهکارهای مترجمان در انتقال افت‌وخیز کشمکش‌های طبقاتی میان فرادستان و فرودستان به‌واسطه استفاده آنان از زبان پی ببرد. بررسی ۱۵ ترجمه مذکور روشن ساخت که هرگاه مترجمان با به‌کاربردن واژگان و نحو محاوره، متن را به گفتگو نزدیک کرده‌اند ترجمه انسجام زبانی بیشتری دارد و هرگاه مترجمان به‌طور افراطی جهت نشان ‌دادن طبقه اجتماعی فرودستِ قهرمانِ داستان، واژگان شکسته به‌کار برده‌اند، رسایی و روانی متن را مختل کرده‌اند که همین امر نهایتاً با معرفی واژگان نامأنوس، می‌تواند منجر به آسیب جدی به زبان فارسی شود.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

 

 

ابراهیمی، ن. (1356). فارسی نویسی برای کودکان. آگاه.
آقاخانی، م. (1397). ماجراهای هاکلبری فین. امیرکبیر.
انور، م. (1385). عروسکخانه: ایبسن شاعر و چند اشاره به چالش ترجمه. کارنامه.
باطنی، م. ر. (۱۳۵۴). چهار گفتار درباره زبان. آگاه.
بنی‌اسدی، ع. (1400). ماجراهای هاکلبری فین. پارمیس.
پارسا، س. ا.، پشت‌دار، ع. م.، و گروسی، ک. (1391). رابطه کارکرد زبانی با تیپ‌های شخصیّتی داستان «فارسی شکر است». دوفصلنامه مطالعات داستانی، ۳(1)، ۳۷-۵۰.
پشت‌دار، ع. م. و گروسی، ک. (1392). رابطة کارکردهای زبانی با تیپ‌های شخصیتی داستان‌های سیدمحمدعلی جمال‌زاده. ادبیات پارسی معاصر، 3(1)، 55-76.
پارسای، ک. (1390). ماجراهای هکلبری فین. ناژ.
پورانفر، ش. (1362). ماجراهای هاکلبری فین. مهتاب.
پیرنظر، ه. (1339). ماجراهای هاکلبری‌فین. امیرکبیر.
تهامی، ا. (1400). ماجراهای هاکلبری‌فین. نگاه.
جعفری، م. ر. (1344). هکل‌بری‌فین. سازمان کتاب‌های طلائی وابسته به موسسه انتشارات امیرکبیر.
جمال‌زاده، م. ع. (1341). فرهنگ لغات عامیانه. فرهنگ ایران زمین.
حجوانی، م. (1399). شکسته‌نویسی در ادبیات کودک. مطالعات ادبیات کودک، 11(2)، ۲۷-۴۸.http://doi.org/10.22099/JCLS.2019.31872.1655
خزاعی‌فر، ع. (1396). ترجمه متون ادبی. سمت.
خزاعی‌فر، ع. (1401الف). شکسته‌نویسی؛ تهدید یا ضرورت. مترجم، 76، ۳-۱۴.
خزاعی‌فر، ع. (1401ب). در ضرورت طبیعی بودن گفتار در ترجمه. مترجم، 77، ۳-۱۱.
دانشور کیان، ع.،  داوری اردکانی،  ن.، و دانشورکیان، ا. ح. (1401). گونه‌های زبانی در رمان ماجراهای  هاکلبری فین در متن اصلی و دو ترجمه‌ ابراهیم گلستان و نجف دریابندری. پژوهش­های زبانشناختی در زبان­های خارجی، 12(3)، 272-287. http://doi.org/10.22059/jflr.2022.343233.956
دریابندری، ن. (1366). سرگذشت هکلبری فین. خوارزمی.  
دریدا، ژ. (1390/1976). درباره گراماتولوژی. ترجمه مهدی پارسا. رخداد نو.
دوسوسور، ف. (۱۳۹۹/۱۹۱۵). دوره زبان‌شناسی عمومی. ترجمه کوروش صفوی. هرمس.‌
رهگذر، ر. (1368). و اما بعد ...: چند و چونی در ادبیات کودکان و نوجوانان. سوره مهر.
سلیمانی، م. (1386). هاکلبری فین. افق.
سمیعی گیلانی، ا. (1391). نگارش و ویرایش. سمت.
سیدی‌نژاد، م. (1402). وقتی که فارسی شکسته شد. مترجم، 81، 78-81.
شاهین، د. و اردکانی، س. (1396). هاکلبری فین. نظاره.
شایسته، خ. (1379). ماجراهای هاکلبری فین. سپیده.
شکرزاده، ا. (1398). ماجراهای هاکلبری فین. باران سخن.
شهبا، م. (1401).  شکسته‌نویسی گفتار دراماتیک: از متن تا اجرا. مترجم، 77، ۳۵-۵۱.
صادقی، ع. (1401). هاکلبری فین. آتیسا.
صاعدی، ف. (1400). ماجراهای هاکلبری فین. بدرقه جاویدان.
صلح‌جو، ع. (1386). بشکنیم یا نشکنیم، پاسخی به نظر منوچهر انور در نمایشنامه عروسکخانه. مترجم، 17(45)، 22-9.
صلح‌جو، ع. (1401). اصول شکسته‌نویسی: راهنمای شکستن واژه‌ها در گفت‌وگوهای داستان. مرکز.
طبیب‌زاده، ا. (1398الف). فارسی شکسته: دستور خط و فرهنگ املایی. کتاب بهار.
طبیب‌زاده، ا. (1398ب). مبانی و دستور خط فارسی شکسته (بر اساس صد سال ادبیات داستانی و نمایشی، 1397-1298). پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
علوی، م. (1392). ماجراهای هکلبری فین. دبیر.
قادری، ب. (۱۳69). هرکسی را اصطلاحی داده‌اند (پیرامون ترجمه متون نمایشی). ادبستان، 8، 48-54.
قصاع، م. (1398). هاکلبری فین. شهر قلم.
کامشاد، ح. (1395). پایه‌گذاران نثر جدید فارسی. نی.
کشاورزی خوزانی، ا.، و کشاورزی خوزانی، ا. (1398). ماجراهای هاکلبری فین. دادجو.
کوثری، ع. (۱۳۷۴). نگاهی به ترجمه عشق سال‌های وبا. مترجم،  ۱۷ و ۱۸، ۸۴-۹۰.
کیانوش، م. (۱۳۷۵). گفت‌وگو با محمود کیانوش. مترجم، ۲۱ و ۲۲، ۱۳-۳۷.
گلستان، ا. (1328). هکلبری فین. کلاغ.
لوی استروس، ک. (1376/1908). اسطوره و معنا. گفتگوهایی با کلود لوی استروس. ترجمه شهرام خسروی. مرکز.
محمدی، ش. (1396). هاکلبری فین. پنگوئن.
محیی، ج. (1334). برده‌ی فراری (سرگذشت هاک فین). کتابخانه گوتمبرگ.
ناتل خانلری، پ. (1353). زبان فصیح. سخن، 24(2)، ۱۳۹-۱۴۵.
نجفی، ا. (1396). خط فارسی بازیچه شده است؛ گفت‌وگو با ابوالحسن نجفی. بازخوان، 17، ۳۵-۳۸.
نجم‌الدینی، پ. (1363). ماجراهای هاکلبری فین. توسن.
نظرآهاری، ف. (1397). هاکلبری فین. گوهر اندیشه.
نیک‌سرشت، م. (1397). هاکلبری فین. داریوش.
همتی، م. ع.، و افضلی، ف. (1400). بررسی راهکارهای زیبا‌شناسی کلامی در ترجمه زبان‌ممنوعه رمان «بدایة و نهایة» نجیب محفوظ. پژوهش­های زبانشناختی در زبان­های خارجی، 11(4)، 682-696. http://doi.org/10.22059/JFLR.2021.323487.836
یاسینی، ا. س. (1397). ماجراجویی هاکلبری فین. کتابستان معرفت.
Boyle, J. A. (1952). Notes on the colloquial languages of Persia as recorded in certain recent writings. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 14(3), 451-462. https://doi.org/10.1017/S0041977X00088431
Rousseau, J. J. (2000). Essay on the origin of languages and writings related to music. (J. T. Scott, Trans.). Dartmouth College Press. (Original work published 1781)
Tabibzadeh, O. (2019). Farsi-e shekaste: Dastour khat va farhang emlaei [Colloquial Persian: Its orthography and dictionary]. Ketabe Bahar.
Twain, M. (2021). The adventures of Huckleberry Finn (A. Tahami, Trans.). Negah. (Original work published 1884 in the United Kingdom)
Twain, M. (1884). The adventures of Huckleberry Finn. Charles L. Webster And Company.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.