ترجمۀ مخاطب‌محورِ «قرآن خواندنی» علی ملکی:رویکردی نو به ترجمۀ قرآن

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

گروه زبان انگلیسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

چکیده
کم‌رنگ شدن مفهوم ترجمه به‌عنوان تعادلِ یک‌به‌یک بین متن مبدأ و متن مقصد و توجّه روزافزون به مخاطب که در دهه‌های 70 و 80 میلادی به اوج خود رسید سبب تحول و تطور تئوری ترجمه گشت و مخاطب و نقش وی را در کانون توجّه مطالعات ترجمه قرار داد. حال، اکثر ترجمه‌های قرآن به زبان فارسی، بااینکه برگردان‌هایی معنایی به شمار می‌روند، پرداختن به اسلوب و شیوۀ نگارش زبان عربی را بر مخاطب فارسی‌زبان رجحان می‌نهند که این امر سبب بسیاری از کاستی‎‌های ترجمه‌های قرآن از جمله عدم ارتباط مؤثر مخاطبان فارسی‌زبان با این ترجمه‌ها شده است. پژوهش حاضر در تلاش است تا با مقایسۀ ترجمۀ‌ معنایی فولادوند و ترجمۀ مخاطب‌محور علی ملکی و با استفاده از مفاهیمی چون «تعادل کارکردی» کولر (1979) و «اثر معادل» نایدا (1964) نشان دهد که رویکرد مخاطب‌محور به ترجمۀ قرآن به‌واسطۀ استفاده از ظرفیت‌های زبان فارسی بهتر از ترجمه‌های معنایی می‌تواند مخاطب را در درک درست و سریع آیات قرآنی یاری رساند و با محور قرار دادن خوانندگان فارسی‌زبان، برگردانی کاملاً مخاطب‌محور از قرآن به دست دهد که در عین رعایت امانت،‌ عاری از بسیاری از کژتابی‌های ترجمه‌های موجود قرآن باشد و خواندن ترجمۀ قرآن را به تجربه‌ای لذّت‌بخش ‌بدل ‌کند.

کلیدواژه‌ها


کتاب‌نامه
افتاده، ص.، و همامی، ع. (1398). معناشناسی توصیفی تکامد اسمی منهاج و آسیب‌شناسی سه ترجمۀ آن (میبدی، مکارم شیرازی و انصاریان). پژوهشنامه قرآن و حدیث، ۱(۲۴)، ۷-27.
امرایی، م. ح.، و معروف، ی. (1394). نقدی بر ترجمۀ قرآن کریم حداد عادل از منظر ترجمۀ مفهومی. مطالعة ترجمۀ قرآن و حدیث، 2(4)، 1-32.
امین فرد، م. (1386، 6 اسفند). مخاطب‌فهمی ویژگی مهم ترجمۀ قرآن فولادوند. خبرگزاری بین‌المللی قرآن. برگرفته از https://iqna.ir/fa/news/1632264/  
انصاریان، ح. (1383). قرآن مجید. قم، تهران: چاپخانه بزرگ قرآن.
آذرشب، م. ع.، ملکی، م.، و اسداله‌ئی، ل. (1398). تطبیق و ارزیابی ترجمه‌های قرآن‌کریم فولادوند و الهی‌قمشه‌ای بر اســاس الگـــوی گـارسس (مطالعة ‌موردی: سوره ‌مبارکه‌ قمر). مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، ۶(۱۲)، ۲۲۵-260.
آیتی، ع. (1382). قرآن مجید. تهران،‌ ایران: سروش.
باقری، ز.، معروف، ی.، امیری، ج.، و زینی‌وند، ت. (1396). آسیب‌شناسی ترجمۀ فارسی محمّد یزدی از قرآن کریم. مطالعات ترجمۀ  قرآن و حدیث، ۴(۸)، ۱-۳۳.
پایگاه اینترنتی ترجمۀ خواندنی قرآن کریم. (1399). آنچه شما نوشته‌اید. برگرفته از http://qurantr.com
تقیه، م. ح. (1396). نقش ساختارهای بلاغی در ترجمه. زیبایی شناسی ادبی، 8(33)، 65-79.
جواهری، م. ح. (1384). پژوهشی در انواع ترجمۀ قرآن کریم. پژوهش‌های قرآنی، 11(42-43)، 136-159.
حری، ا. (1398). سخت ترجمه‌پذیری اسماءالحسنی با تکیه بر الگوهای رایج در ترجمۀ انگلیسی اسامی خاص . مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، ۶(۱۱)، ۳۷-۶۸.
حسینی علایی، ف.، و فتحی اکبرآبادی، ج. (1398). واکاوی معنای واژه فوت و تفاوت در قرآن کریم و برگردان‌های فارسی آن. مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، ۶(۱۲)، ۳۳-60.
حسینی علایی، ف.، و فتحی اکبرآبادی، ج. (1398). واکاوی معنای واژه فوت و تفاوت در قرآن کریم و برگردان‌های فارسی آن. مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، ۶(۱۲)، ۳۳-60.
حیدری، ز.، قائمی، م.، و زودرنج، ص. (1397). برابرنهادی عنصر فرهنگی پوشاک در قرآن‌کریم طبق نظریه نیومارک (مطالعه موردی پنج ترجمۀ فارسی قرآن‌کریم: آیتی، بهرام‌پور، فولادوند، مجتبوی و مکارم شیرازی). مطالعات ترجمه قرآن و حدیث، 5(۹)، ۷۹-۱۰۶.
خزاعی فرید، ع.، و قاضی زاده، خ. (2016). تأثیر هنجارها بر روند ترجمه (موردپژوهی: ترجمه‌های معاصر قرآن مجید). مطالعات زبان و ترجمه، 48(3)، 83-101.
رشید رضا، م. (1976). تفسیر المنار. قاهره، مصر: دارالمنار.
صفوی، م. ر. (1398، 14 مهر). درخشش نثر امروز در ترجمه‌های قرآن/ نباید روند ترجمه را متوقف کرد. خبرگزاری بین‌المللی قرآن. برگرفته از  https://iqna.ir/fa/news/3847456
طیب، س. ع. (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌. تهران،‌ ایران: انتشارات اسلام‌.
عبدی، م. (1394). آسیب‌شناسی ترجمّه فولادوند با تکیه بر کارکردهای صرفی، نحوی، واژگانی و بالغی دانش معناشناسی. مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، 2(3)، 127-149.
فولادوند، م. م. (1378). ترجمۀ قرآن کریم. قم، ایران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
قرائتی، م. (1383). تفسیر نور. تهران،‌ ایران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن.
قرئلی، ه.، معصومی، م. ح.، و جنتی‌فر، م. (1398). آسیب‌شناسی ترجمۀ ده جزء آخر قرآن از معزّی و پاینده بر اساس اصل تقابل معنایی. مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، ۶(۱۱)، ۱۳۷-۱۶۵.
کشاورزی، و.، و قاسمی، م. ن. (1397). بررسی تطبیقی ترجمۀ‏ سوره سجده در ترجمۀ مکارم، فولادوند و خرم‏دل با نگاه به مسائل زبانی مبدأ و مقصد. مطالعات سبک شناختی قرآن کریم، 2(2)، 65-92.
گرجامی، ج.، آزاددل، ع.، و محمدی، س. (1396). بررسی هم‌پایگی انسجام دستوری غیرساختاری در خطبه اول نهج‌‌البلاغه و ترجمه‌های آن. مطالعات ترجمۀ قرآن و حدیث، ۴(۷)، ۱۲۵-۱۵۲.
مکارم شیرازی، ن. (1376). القرآن الکریم. قم،‌ ایران: دارالقرآن الکریم.
مکارم شیرازی، ن. (1386). برگزیده تفسیر نمونه. تهران، ایران: دارالکتب اسلامیه.
ملکی، ع. (1396). قرآن کریم: ترجمۀ خواندنی قرآن، به روش تفسیری و پیام‌رسان برای نوجوانان و جوانان. تهران، ایران: ویراستاران.
ملکی، ع. (1397، 11 شهریور). فهم مخاطب؛ مسئله فرعی مترجمان قرآن/ ناقد باید مترجم باشد. برگرفته از https://iqna.ir/fa/news/3743311
نیازی، ش.، و هاشمی، ا. س. (1398). بررسی چگونگی کارآمدی مؤلفه «شفاف‌سازی» الگوی برمن در ارزیابی ترجمۀ قرآن: موردپژوهی ترجمۀ رضایی اصفهانی. مطالعات زبان و ترجمه، 52(4)، 193-161.
الهی قمشه‌ای، م. (1380).  القرآن المجید. قم،‌ ایران: فاطمه الزهراء.
 
Al-Maraghi, M. M. (1936). Bahth fi- tarjamat al-Qur'an al-karim ova-'ahkamuha [The translation and rules of the Quran]. Egypt, Cairo: Matba'at al-Ragha'ib.
Catford, J. C. (1965/2000). A linguistic theory of translation. London, England: Oxford University Press.
Dryden, J. (1680/1992). Metaphrase, paraphrase and imitation. In R. Schulte & J. Biguenet (Eds.), Theories of translation (pp. 17-31). London, England: University of Chicago Press.
Gut, E. A. (1992). Relevance theory: A guide to successful communication in translation. Dallas, TX: Summer institute of linguistics. 
Koller, W. (1979). Equivalence in translation theory. In A. Chesterman (Ed.), Readings in translation theory (pp. 99–104). Helsinki, Finland: Finn Lectura.
Newmark, P. (1981). Approaches to translation. New York, NY: Pergamon.
Nida, E. A. (1964). Towards a science of translating. Leiden, the Netherlands: Brill.
Pickthall, M. (1931). Arabs and non-Arabs and the question of translating the Quran. Islamic Culture, 5, 422-433.
Schleiermacher, F. (1813/2012). On the different methods of translating. In L. Venuti (Ed.), The translation studies reader (pp. 43- 63). New York, NY: Routledge.
Tibawi, A. L. (1962). Is the translation of the Qur’an possible? Early Muslim opinions. The Muslim World, 52, 17-28.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.