نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان انگلیسی، دانشگاه علمی-کاربردی، اصفهان، ایران

2 گروه زبان انگلیسی، دانشگاه جامع علمی - کاربردی، اصفهان، ایران

چکیده

مقالۀ حاضر با الهام از چارچوب نظری تاریخ‌نگاریِ خُرد در حوزۀ ترجمه (ازجمله کار آدامو، 2006) بر یکی از وجوه هنریِ مغفول‌مانده و پراهمیت سعدی انگشت می‌گذارد: پادشاه سخن در ساحت مترجمی چیره‌دست. بدین منظور، پس از مروری بر پیشینۀ مطالعاتیِ موجود و معرفی اجمالی رویکرد تاریخ‌نگاریِ خُرد، گونه‌های مختلف ترجمه را در گلستان طبقه‌بندی و با تحلیل نمونه‌هایی از هریک، ابعاد مختلف کنش ترجمانی سعدی را کندوکاو کرده‌ایم. یافته‌های مقاله مبین آن است که سعدی از سبکی تلفیقی در ترجمه بهره می‌گیرد که گاه توأم با پای‌بندی به متن مبدأ در عین سادگی و بی‌آلایشی است و گاه، در مواردی بیشتر، از متن مبدأ فاصله می‌گیرد و به ویژگی‌های سبکیِ نثر فنّی از حیث بیان مسجع و موزون و توسل به آرایه‌های ادبی نزدیک می‌شود. در عین حال، سعدی در هر دو شیوه به معیارهای تألیف در حد متعالیِ آن نایل آمده و به‌نظر می‌رسد که در همه‌حال نیاز مخاطب را مدّ نظر داشته است. به‌طور کلی، سبک ترجمۀ سعدی نیز همچون سایر وجوه هنری او خلاف‌آمد عادتِ معمول در زمانۀ اوست و این دقیقاً نکته‌ای است که بر نبوغ یکّه و یگانۀ وی مهر تأیید می‌زند: سعدی در همه‌حال بی‌همتاست، در تألیف و در ترجمه.

کلیدواژه‌ها

1. Abbas, E. (1993). Moghaddameh [Introduction]. In J. Mo’ayyed Shirazi (Ed.). She’rha-ye arabi-ye Sa’di: Tarjomeh va tashiyeh-e enteghadi [Sa’di’s Arabic poetry: Critical translation and correction] (pp. 5-20). Shiraz: University of Shiraz Press.
2. Adamo, S. (2006). Microhistory of translation. In L. Bastin & P. F. Bandia (Eds.) Charting the future of translation history (pp. 81-100). Ottawa: University of Ottawa Press.
3. Aminmoghadasi, A. (2007). Adabiyat-e tatbighi [Comparative Literature]. Tehran: University of Tehran Press.
4. Amiri Khorasani, A, & Fa’al, N. (2009). Shiveha-ye karbord-e ayat o ahadith dar hekayat-e Golestan [Methods of employment of Quran verses and hadiths in Gulistan’s tales]. Bustan-e adab-e daneshgah-e Shiraz [Literary Garden of Shiraz University], 56(1), 1-20.
5. Asaduddin, M. (2008). Lost/found in translation: Qurratulain Hyder as self-translator. The Annual of Urdu Studies, 23, 234-249.
6. Connor, S. (2006). Samuel Beckett: Repetition, theory and text. Revised Ed., Colorado: Davis Group Publishers.
7. D’huslt, L. (1993). Observations sur l’expression figure en traductologie française [Observations on the expression forms in French translation studies]. In P. St-Pierre (Ed.). L’Histoire en traduction, 6(1), 83-111.
8. Dashti, A. (1960/1985). Ghalamro-e Sa’di [Sa’di’s realm]. Tehran: Asatir Publications.
9. Ginzburg, C. (1976). Ilformaggio e ivermi. Il cosmo di un mugnaio del Cinquecento [The Cheese and the Worms. The cosmos of a miller of the sixteenth century]. Torino: Einaudi.
10. Hatim, B., & Munday, J. (2004).Translation: An advanced resource book. Oxon & New York: Routledge.
11. Hokenson, J., & Munson, M. (2007). The Bilingual text: History and theory of self-translation. Manchester & Kinderhook: St. Jerome.
12. Jakobson, R. (1959/2004).On linguistics aspects of translation. In L. Venuti (Ed.), The translation studies reader (pp. 113-118). London & New York: Routledge.
13. Karimi-Hakkak, A. (1998/2001). Persian Tradition. In M. Baker (Ed.) (2001). Routledge encyclopedia of translation studies (pp 513-523). London & New York: Routledge.
14. Khanjan, A. (2015). Maria Tymozhko va bast-e motale’at-e tarjomeh [Maria Tymoczko and the expansion of translation studies]. Motarjem [The Translator], 58, 127-140.
15. Khazaeefar, A. (2013). Tarjome-ye mutun-e adabi [A textbook of literary translation]. Tehran: Samt.
16. Khazaeefar, A. (2015). Raveshi no dar tarjomeh, bedun-e tafakkor, bedun-e zahmat, bedun-e khalaghiyyat [A new method in translation, without any thinking, any efforts and any creativity]. Motarjem [The Translator], 58, 3-11.
17. Kousha, M. (2006). Seir-e tarikhi-ye kammi va keifi-ye tarjomeha-ye farsi-ye Ghor'an (The historical qualitative and quantitative evolution of Persian translations of Quran). Tarjoman-e Wahy [Translation of Revelation], 28, 56-71.
18. Moayyed Shirazi, J. (1974). Magham-e Sa’di dar she’r-e tazi [Sa’di’s position in Arabic poetry]. Gowhar [The Jewel], 23/24, 973-981.
19. Pym, A. (1988). Method in translation history. Manchester: St. Jerome.
20. Pym, A. (2014). Exploring translation theories (2nd Ed.). London & New York: Routledge.
21. Rahimi Zanganeh, E., & Kahrizi, K. (2012). Barresi-ye tafavot-e tarjome-ye ebarat-e Arabi dar she doreh az sabkha-ye mokhtalef-e nasr-e farsi [the study of translation differences among three periods of various Persian prose styles]. Sabkshenasi-ye Nazm o Nasr-e Farsi [Stylistics of Persian Prose and Poetry],4, 155-169.
22. Rorty, R. (1991). Contingency, irony and solidarity. Cambridge: Cambridge University Press.
23. Sa’di Shirazi, M. (1258 CE/2005). Gulistan. (M. A. Foroughi, Ed.). Tehran: Hermes.
24. Shamisa, S. (2002).Sabkshenasi-ye nasr [Stylistics of prose]. Tehran: Mitra.
25. Shomali, A. (2005). Tahlil-e sakhtar-e arabi-ye ebarat-e arabi-ye Golestan [Analysis of Gulistan’s Arabic expressions]. Tehran: Taravat.
26. Shuttleworth, M., & Cowie, M. (1997). Dictionary of translation studies. Oxon & New York: Routledge.
27. St-Pierre, P. (1993). Presentation: l’histoire en traduction [Presentation: Translation in history].TTR: Traduction, Terminologie, Redaction, 6(1): 9-14.
28. Yousefi, G. (1976/1997). Didari ba ahl-e ghalam [A visit to the men of letters]. Tehran: Elmi Publications