بررسی نقش ترجمه در اولین نشریات مشهد (مطالعه موردی: سه نشریه دانش، الکمال و دبستان)

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم ‌انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 گروه زبان انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم ‌انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده
ترجمه‌پژوهان تاکنون کمتر به نشریات ادواری توجه نشان داده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه ترجمه، زبان‌های مورداستفاده در ترجمه، محتوای متون ترجمه‌شده، خاستگاه مترجمان و واکنش‌های اجتماعی به ترجمه در سه نشریۀ «دانش»، «الکمال» و «دبستان» چاپ مشهد انجام شده است. نتایج نشان داد ترجمه در این سه نشریه، با توجه به اهداف آن‌ها، از اهمیت بسزایی برخوردار بوده و بخش قابل‌توجهی از مطالب آن‌ها را متون ترجمه‌شده از زبان‌های فرانسه، عربی و انگلیسی تشکیل می‌داده است. محتوای این ترجمه‌ها شامل موضوعات متنوع اجتماعی، فرهنگی و علمی، مانند زندگی‌نامه‌ها، رمان‌ها و مباحث علمی و دینی، بوده است. مترجمان این نشریات اغلب روزنامه‌نگاران، تجار و کارکنان ادارات بودند که به‌صورت غیرحرفه‌ای به ترجمۀ مطالب از نشریات و کتاب‌های خارجی می‌پرداختند. همچنین، ترجمۀ آثاری که با ارزش‌های فرهنگ اسلامی و ایرانی ناسازگار بودند، واکنش منفی علما را به دنبال داشت. این پژوهش ضمن بررسی جایگاه و نقش ترجمه در نشریات ادواری، زمینه را برای پژوهش‌های آتی در حوزه تاریخ ترجمه هموار می‌سازد.

تازه های تحقیق

 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

 

احمدی، ا.، قبادی، ح.، آقاگل‌زاده، ف.، جوادی‌یگانه، م. ر.، و خلیلی، م. ع. (۱۳۹۳). تأثیر تعاملات ادبی و بسیج منابع در شکل‌گیری گفتمان ادبیات داستانی سیاسی در دهه‌های چهل و پنجاه شمسی. راهبرد اجتماعی فرهنگی، ۳(۱۰)، 53-84. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22517081.1393.3.1.3.4
حاجی آقابابایی، م. م. (1401). گونه شناسی نثر فارسی در عصر قاجار. مهراندیش.
سید قطبی، س. م. (1394). دانش؛ نخستین مجله خراسان. شمسه، 7(26 و 27)، آنلاین.
شاکری، ع. (2023). از پیشارمان تا رمان: تأثیر فرم‌های غیر رمان بر پیدایش رمان پاورقی فارسی در مطبوعات ایران از آغاز تا 1300 خورشیدی. مطالعات بین رشته‌ای ادبیات، هنر و علوم انسانی، 3(1)، 1-22. https://doi.org/10.22077/islah.2023.6194.1245  
شهوازی، س. (1383). نام‌ها و نامه‌ها: روایتی از روزنامه‌ها و روزنامه‌نگاران خراسان در دوره قاجاریه. ایوار.
صالحی، ن.، و حاجی بابایی ، م. م. (1399). پاور‌قی‌نویسی در مطبوعات ایران از آغاز تا سال ۱۳۲۰. زبان و ادبیات فارسی، ۲۸(۸۸)، ۲۰۱-۲۲۸.
قدرتی، م.، و هاشمی، م. ر. (2019). نقش ترجمه در انتقال گفتمان مدرنیته به ایران مطالعۀ موردی آثار طالبوف. تاریخ و فرهنگ، 51(2)، ۱۷۵-۱۹۶. https://doi.org/10.22067/jhc.v51i2.86034  
نجف‌زاده، ع. (1391). فضل‌الله بدایع‌نگار پیشگام در وقف مطبوعات. پژوهشنامه مطالعات اسنادی و آرشیوی، 1(1)، 198-209.
Atefmehr, Z., & Farahzad, F. (2021). Microhistorical research in translator studies: an archival methodology. The Translator, 28(3), 251–262. https://doi.org/10.1080/13556509.2021.1944022
Belle, M. A. (2024). The history of translation and interpreting. In A. Lange, D. Monticelli, & C. Rundle (Eds.), The Routledge handbook of the history of translation studies (pp. 215-232). Routledge
Bezari, C. (2024). Literary translation in the weekly periodical Paris-Noticias (1921–1922): Exploring the intersection of translation and periodical studies. Romance Quarterly, 71(2), 163–175. https://doi.org/10.1080/08831157.2024.2335412
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
Constanza Guzmán, C. (2019). Introduction. Translation and Interpreting Studies, 14(2), 169-173. https://doi.org/https://doi.org/10.1075/tis.00036.int    
Ernst, J., & Scheiding, O. (2022). Introduction: Periodical studies as a transepistemic field. In J. Ernst & O. Scheiding (Eds.), Periodical studies today (pp. 1–16). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004468313_002  
Fólica, L., Roig-Sanz, D., & Caristia, S. (2020). Towards a transnational and large-scale approach to literary translation in periodicals. In L. Fólica, D. Roig-Sanz, & S. Caristia (Eds) Literary translation in periodicals (pp. 1-17). John Benjamins.
Hermans, T. (2022). Translation and history: A textbook. Routledge.
Latham, S., & Scholes, R. (2006). The rise of periodical studies. PMLA, 121(2), 517–531. http://www.jstor.org/stable/25486329
Mellinger, C. D., & Hanson, T. A. (2022). Research data. In F. Zanettin & C. Rundle (Eds.), The Routledge handbook of translation and methodology (pp. 307-323). Routledge.
O’Connor, A. (2019). Translation in nineteenth-century periodicals. Translation and Interpreting Studies, 14(2), 243-264. https://doi.org/https://doi.org/10.1075/tis.00040.oco
O’Connor, A., Israel, H., Shamma, T., & Luo, X. (2024). Translation in the nineteenth century. In In A. Lange, D. Monticelli, & C. Rundle (Eds.), The Routledge handbook of the history of translation studies (pp. 86-109). Routledge.
O’Sullivan, C. (2012). Introduction: Rethinking methods in translation history. Translation Studies, 5(2), 131–138. https://doi.org/10.1080/14781700.2012.663594
Özmen, C. (2019). Beyond the book: The periodical as an ‘excavation site’for Translation Studies. TranscUlturAl: A Journal of Translation and Cultural Studies, 11(1), 3-21.
Pym, A. (2014). Method in translation history. Routledge.
Roig Sanz, D., Fólica, L., & Ikoff, V. (2022). Translation in literary magazines. In E. Bielsa (Ed.), The Routledge handbook of translation and media (pp. 199–216). Routledge.
Rossman, G. B., & Rallis, S. F. (2017). An introduction to qualitative research: Learning in the field (4th ed.). SAGE.
Saldanha, G., & O’Brien, S. (2013). Research methodologies in translation studies. St. Jerome.
Shabani-Jadidi, P., Higgins, P. J., & Quay, M. (Eds.). (2022). The Routledge handbook of Persian literary translation. Routledge.
Venuti, L. (2005). Translation, history, narrative. Meta, 50(3), 800-816.
Wulfman, C. (2017). The rise and fall of periodical studies? The Journal of Modern Periodical Studies, 8(2), 226–241. https://doi.org/10.5325/jmodeperistud.8.2.0226
Wong, K. K. (2023). Studying literary translations in periodicals. Babel, 69(6), 822-847. https://doi.org/https://doi.org/10.1075/babel.00345.won
Yuan, Z., & Li, B. (2020). The study of translation in periodicals: Past, present and future. Translation Quarterly, (96), 55-68.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.