تأثیر ایدئولوژی در ترجمه: بررسی برگردان فارسی خبری از واشنگتن‌تایمز

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

گروه زبان شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده
خبرهای سیاسی از متونی است که ظرفیت بالایی در تقابل‌های ایدئولوژیکی از خود نشان می­دهد. این پژوهش سعی دارد راهبردهای مورد استفادۀ مترجم در فرآیند انتقال از متن مبدأ به مقصد را مورد واکاوی قرار دهد و پُربسامدترین آنها را در یک متن سیاسی مشخص کند. از سوی دیگر نشان می­دهد که چگونه مترجم در آنِ ‌واحد از چندین راهبرد مختلف استفاده می­کند تا یک سازۀ نحوی را در جهت پیشبرد اهداف ایدئولوژیکی خود تغییر دهد. به این منظور خبری از واشنگتن‌تایمز در مورد روابط ایران و چین با برگردان فارسی آن در خبرگزاری فارس مقایسه شده و با تکیه بر چارچوب نظری «هتیم و میسون» و رویکرد «ون دایک» مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که مترجم بیش از همه از راهبردهای حذف و تقلیل، افزایش و تفصیل، پیوند واژگانی، قطبی‌سازی و توصیف کنشگر استفاده کرده است؛ امّا در این میان وی با تأکید بر راهکار حذف و تقلیل، تمایل خود را بیشتر به قطبی‌سازی متن مقصد نشان داده است.

کلیدواژه‌ها


امیرشجاعی، آ.، و قریشی، م. ح. (1395). بررسی نشانه‌ای-فرهنگی و تغییر ایدئولوژی در ترجمه (بر اساس تحلیل گفتمان انتقادی) مطالعۀ موردی: پیرمرد و دریا اثر ارنست همینگوی. زبان پژوهی، 8(19)، 7-32.
آقاگل زاده، ف.، و فیروزیان پوراصفهانی، آ. (1395). بررسی بازنمایی ایدئولوژی در متون ترجمه شده سیاسی انگلیسی در چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی: محورهای سبک و بلاغت. زبانشناسی و گویش‌های خراسان، 8(14)، 49-26. https://doi.org/10.22067/lj.v8i14.54803
خانجان، ع. ر. (1392). اثر ایدئولوژی بر ترجمۀ خبر: یک مطالعه موردی. مطالعات زبان و ترجمه، 46(3)، 1-46.
سلامتی، س.، و قمی اسکویی، پ. (1399). بررسی راهبردهای دستکاری ایدئولوژیک در فیلم­های دوبله شده از انگلیسی به فارسی: مورد پژوهشی دوبله­های بعد از انقلاب اسلامی در ایران. مطالعات زبان و ترجمه، 53(3)، 89-120. https://doi.org/10.22067/lts.v53i3.84065
قریشی، س. م. ح.، و جهانجویان، ط. (1391). بررسی نمونه‌هایی از تأثیر ایدئولوژی مترجمان در ترجمه قرآن. پژوهش های اسلامی، 5(8)، 127-156.
کشور دوست، آ.، آقاگل زاده، ف.، کرد زعفرانلو کامبوزیا، ع.، و گلفام. ا (1398). بررسی مقایسه‌ای القای ایدئولوژی در رسانه‌های ایرانی و آمریکایی در چارچوب نظریه ایدئولوژی ون دایک (2006). علوم خبری، 8(30)، 39-72.
یارمحمدی، ل. ا. (1380). واژگان هسته‌ای و غیرهسته‌ای در واژه‌شناسی مقابله‌ای: تجزیه و تحلیل گفتمانی انتقادی و ترجمه ادبی. در ع. خزایی‌فر (به اهتمام)، مجموعه مقالات نخستین همایش ترجمه ادبی در ایران (صص. 323-329). نشر بنفشه.
 
Fairclough. N. (1995). Critical discourse analysis. Longman.
Halliday, M. (1985). An introduction to functional grammar. Edward Arnold.
Halliday, M., & Hasan, R. (1976). Cohesion in English. Longman.
Hatim, B., & Munday, J. (2004). Translation: An advanced resource book. Routledge.
Hatim. B., & Mason. I. (1997). The translator as communicator. Routledge.
Huckin, T. N. (1997). Critical discourse analysis. In T. Miller (Ed.), Functional approaches to written text: Classroom applications (pp. 220-228). United States Information Agency.
Lefevere, A. (1992) Translation, rewriting and the manipulation of literary fame. Routledge.
Munday, J. (2016). Introducing translation studies: Theories and applications (4th ed.). Routledge.
Oliveira, R. P. D. Language and ideology: An interview with George Lakoff. In R. Dirven, B. Hawkins, & E. Sandikcioglu (Eds.), Language and ideology. Volume 1: Theoretical cognitive approaches (pp. 23–47). John Benjamins.
Simpson, P. (2004). Stylistics: A resource book for student. Routledge.
Tymoczko, M., & Gentzler, E. (Eds.). (2002). Translation and power. University of Massachusetts Press.
van Dijk, T. A. (1982). Episodes as units of discourse analysis. In D. Tannen (Ed.), Analyzing discourse: Text and talk (pp. 177-195). Georgetown University Press.
van Dijk, T. A. (1999). Critical discourse analysis and conversation analysis. Discourse & Society, 10(4), 459–460. https:// doi.org/ 10. 1177/ 0957926599 10004001
van Dijk, T. A. (2000). News racism: A discourse and analytical approach. In S. Cottle (Ed.), Ethnic minorities and the media: Changing cultural boundaries (pp. 33-46). Open University Press.
Venuti, L. (1995). The translator’s invisibility: A history of translation. Routledge.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.