نوع مقاله : مقالات علمی‌پژوهشی

نویسندگان

گروه زبان شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

مفعول غیرمستقیم یکی از متمم‌های فعل است. در زبان فارسی مفعول غیرمستقیم الزماً یک گروه حرف اضافه‌ای است و رابطه میان فعل و متمم آن یعنی حاکمیت تنها به وسیله حرف اضافه بر قرار می‌شود. در زبان روسی مفعول غیرمستقیم الزماً گروه حرف اضافه‌ای نیست و حاکمیت بر دو نوع است: 1. فعل مستقیماً بر حالت دستوری مفعول حاکمیت می‌کند. 2. حاکمیت بر حالت دستوری مفعول توسط حرف اضافه انجام می‌شود. مفعول غیرمستقیم یک ویژگی خاصی را دارد –تعداد زیادی از نقش‌های معنایی را در جمله ایفا کند. در زبان روسی، به طور کلی می‌توان حالت دستوری را به عنوان یک معیار برای تشخیص نقش‌های معنایی در نظر گرفت یعنی برای هر نقش معنایی یک حالت دستوری خاص به کار می‌رود. در پژوهش حاضر ما 10 نقش معنایی مفعول غیرمستقیم زبان فارسی را تعیین کرده‌ایم که عبارتند از پذیرنده، بهره‌ور، زیان‌دیده، محرک، نتیجه، منبع، موضوع، هدف، وسیله و مشارک / مخاطب. هر کدام از مفعول‌های غیرمستقیم که دارای یکی از این نقش‌های معنایی است، متناسب با معنی فعل خود می‌تواند به وسیله یک یا تعدادی از روش‌های زیر به زبان روسی بیان شود: 1) حالت مفعولی بدون حرف اضافه. 2) حالت مفعولی با حرف اضافه «на»، «в» و «про». 3) حالت به‌ای بدون حرف اضافه و یا با حرف‌های اضافه «к» و «по». 4) حالت اضافی بدون حرف اضافه و یا با حرف‌های اضافه «от» و «у». 5) حالت وسیله‌ای بدون حرف اضافه و یا با حرف‌های اضافه «за» و «с». 6) حالت حرف اضافه‌ای با حرف اضافه «о».

کلیدواژه‌ها