نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

گروه زبان انگلیسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

همسو با یافته‌های جدید در حوزه‌های بینارشته‌ای فلسفه و روانشناسیِ عواطف و شناخت، به‌کارگیری سنجه‌های عاطفی در ارزیابی واکنش‌ خوانندگان به متونِ حاویِ دوراهی‌ اخلاقی مورد توجّه و علاقه محقّقان قرار گرفته‌است. این مطالعه نیز با استفاده از تکنیک «دلفی‌فازی» و نظر خبرگان به پیش‌بینی واکنش عاطفی‑شناختی دو گروه از خوانندگانِ «وظیفه‌گرا» و «سودگرا» در متون حاوی دوراهی اخلاقی پرداخت. برای این منظور، از یکی از روش‌های تحقیق ‌ترکیبی، یعنی تکنیک دلفی‌ سه‌فازی، برای جمع‌آوری داده‌ها یا نظرات خبرگان استفاده گردید. این گروه متشکل از نُه نفر از مدرّسان زبان انگلیسی دانشگاه و مشاوران روانشناسی مسلط به زبان انگلیسی بودند. ابتدا، شش سؤال اوّلیۀ راهبردی برای ارائه نظر در اختیار خبرگان قرار گرفت. پس از کُدگذاری و تبدیل داده‌های کیفی به کمّی و تهیۀ نقشۀ‌ مفهومی‌، ابتدا درصد توافق دوبه‌دوی میان ارزیابان محاسبه و سپس از فرمول‌های «آلفای کریپندرف» و «کاپای فلیس» برای تعیین پایایی 72 جفت تصمیم استفاده گردید. مقادیر قابل قبول 0.76، 0.72 و 0.71 به ترتیب برای فرمول‌های بیان‌شده به دست ‌آمد. بر اساس نتایج دو مرحله از تکنیک دلفی، پرسشنامه‌‌ای نُه‌گزاره‌ای با ماهیّتی روش‌شناسانه و با ساختار طیف لیکرت هفت‌گانه تدوین و مجدداً به تأیید نظر خبرگان گذارده ‌شد. پس از رتبه‌دهی گزاره‌های پرسشنامه توسط خبرگان، از ضریب همبستگی درون طبقه‌ای با مدل دوراهه‑اثر تصادفی استفاده شد. مقدار قابل توجّه 872/0 از این محاسبه به دست آمد که مؤید همسویی خبرگان در مورد گزاره‌های سنجه‌ها عاطفه‌بنیان در ارزیابی متون حاوی دوراهی‌های اخلاقی بود. لازم به یادآوری است که جمع‌آوری آرای خبرگان و ارزیابی پایایی آراء در سه راند‌ متوالی در حدود چهار ماه به طول انجامید.

کلیدواژه‌ها

سجّادی، س. (1391). قرآن و ارزش اخلاقی عواطف و احساسات. پژوهش‌های قرآنی، 4(68)، 43-24.
میرزایی، ط.، و فراهانی، م.، و حسنی، ج. (1393). بررسی رابطۀ عواطف و وجدان با قضاوت اخلاقی. فصلنامۀ روانشناسی شناختی، 2(2)، 36-28.
نجاتی، م. ( 1381) . قرآن و روان‌شناسی، ترجمۀ عبّاس عرب. چاپ پنجم، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
Akins, R. B., Tolson, H., & Cole, B. R. (2005). Stability of response characteristics of a Delphi panel: Application of bootstrap data expansion. BMC Medical Research Methodology5, 37.
Bagnoli, C. (2011). Introduction. In Morality and the emotions (p. 11). Oxford, England: Oxford University Press.
Basu, A., Phipps, S., Long, R., Essegbey, G., & Basu, N. (2015). Identification of response options to artisanal and small-scale gold mining (ASGM) in Ghana via the Delphi process. International Journal of Environmental Research and Public Health12(9),11345-11363.
Blasi, A. (2005). Moral character: A psychological approach. In D. K. Lapsley & F. C. Power (Eds.), Character psychology and character education (pp. 67–100). Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press.
Boulkedid, R., Abdoul, H., Loustau, M., Sibony, O., & Alberti, C. (2011). Using and reporting the Delphi method for selecting healthcare quality indicators: A systematic review. PLoS ONE6(6), 1-9.
Carletta, J. (1998). Interpreting reliability results. Informatics Server. https://homepages.inf.ed.ac.uk/jeanc/maptask-coding-html/node23.html
Chapman, H. A. and Anderson, A. K. (2013). Things rank and gross in nature: A review and synthesis of moral disgust. Psychological Bulletin 139(2), 300–32.
Cherry, K. (2020). How the halo effect influences the way we perceive attractive people. Verywell Mind. https://www.verywellmind.com/what-is-the-halo-effect-2795906
Choe, S. Y., & Min, K. H. (2011). Who makes utilitarian judgments? The influences of emotions on utilitarian judgments. Judgment and Decision Making6(7), 580–592.
Colby, A., & Damon, W. (1992). Some do care: Contemporary lives of moral commitment. New York, NY: The Free Press.
Davis, L. C. (2016, February 5).  Do emotions and morality mix? The Atlantic. https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/02/how-do-emotions-sway-moral-thinking/460014/
Eubank, B. H., Mohtadi, N. G., Lafave, M. R., Wiley, J. P., Bois, A. J., Boorman, R. S., & Sheps, D. M. (2016). Using the modified Delphi method to establish clinical consensus for the diagnosis and treatment of patients with rotator cuff pathology. BMC Medical Research Methodology16(1),  https://doi.org/10.1186/s12874-016-0165-8.
Glenn, A. L., Koleva, S., Iyer, R., Graham, J., & Ditto, P. H. (2010). Moral identity in psychopathy. Judgment and Decision making5(7), 497–505.
Greene, J. D. (2009). Dual-process morality and the personal/impersonal distinction: A reply to McGuire, Langdon, Coltheart, and Mackenzie. Journal of Experimental Social Psychology45(3), 581-584. 
Greene, J. D., Morelli, S. A., Lowenberg, K., Nystrom, L. E., & Cohen, J. D. (2008). Cognitive   load selectively interferes with utilitarian moral judgment. Cognition107(3), 1144-1154.
Green, R. (2014). The Delphi technique in educational research. SAGE Open4(2), 1-8. 
Habibi, A., & Sarafrazi, A. (2014). Delphi technique theoretical framework in qualitative. International Journal of Engineering Science3(4), 8-13.
Hedlund-de Witt, N. (2013). Integral research center. Coding. https://www.academia.edu/9864164/Coding_An_Overview_and_Guide_to_Qualitative_Data_Analysis_for_Integral_Researchers.
Horslen, B. C., & Carpenter, M. G. (2011). Arousal, valence and their relative effects on postural control. Experimental Brain Research215(1), 27-34.
Hsu, C. C., & Sandford, B. (2007). Minimizing non-response in the Delphi process: How to respond to non-response. Practical Assessment, Research & Evaluation12, 1-6.
Isen, A. M. (2001). An influence of positive affect on decision making in complex situations:   Theoretical issues with practical implications. Journal of Consumer Psychology11(2), 75-85.
Ivan, C. (2015). On disgust and moral judgments: A review. Journal of European Psychology Students, 6(1), 25-36.
Jacobs A. M. (2015). Neurocognitive poetics: Methods and models for investigating the neuronal and cognitive-affective bases of literature reception. Frontiers in Human Neuroscience9, 186.
Karen, A. (2012). What is an ethical dilemma? Social Worker.com. https://www.socialworker.com/feature-articles/ethics-articles/What_Is_an_Ethical_Dilemma%3F/
Kleingeld, P. (2014). Debunking confabulation: Emotions and the significance of empirical   psychology for Kantian ethics. In Alix Cohen (Ed.), Kant on Emotion and Value (pp.145-165). London, UK: Palgrave Macmillan.
Koenigs, M., Young, L., Adolphs, R., Tranel, D., Cushman, F., Hauser, M., & Damasio, A. (2007). Damage to the prefrontal cortex increases utilitarian moral judgements. Nature446(7138), 908-911.
Kohlberg, L. (1969). Stage and sequence: The cognitive developmental approach to socialization. In D. A. Goslin (Ed.), Handbook of socialization theory and research (pp.347–480). Chicago, IL: Rand McNally.
Landers, R. L. (2011). Intraclass correlations (ICC) and interrater reliability in SPSS. Retrieved from http://neoacademic.com/2011/11/16/computing-intraclass-correlations-icc-as-estimates-of-interrater-reliability-in-spss/
Lapsley, D. (2015). Moral identity and developmental theory. Human Development58(3), 164-171.
Lauer, G. (2009). Going empirical. Why we need cognitive literary studies. Journal of Literary Theory3(1), 145-154.
Lerner, J., Li, Y., Valdesolo, P., & Kassam, K. (2015). Emotion and decision making. Annual Review of Psychology66, 799-823.
Lewis, M., Haviland-Jones, J. M., & Barrett, L. F. (2010). History of emotions: Issues of change and impact. In Handbook of emotions (pp. 125-133). New York, NY: Guilford Press.
Loewenstein, G. F., Weber, E. U., Hsee, C. K., & Welch, N. (2001). Risk as feelings. Psychological Bulletin, 127(2), 267–286.
Lynn, M. R. (1986). Determination and quantification of content validity. Nursing Research, 35(6), 382-385.
Mihailov, E. (2015). Is deontology a moral confabulation? Neuroethics9(1), 1-13.
Milkoreit, M. (2014). Hot deontology and cold consequentialism: An empirical exploration of ethical reasoning among climate change negotiators. Climatic Change130(3), 397-409.
Moll, J., & De Oliveira-Souza, R. (2007). Moral judgments, emotions and the utilitarian brain. Trends in Cognitive Sciences11(8), 319-321.
Monin, B., Pizarro, D. A., & Beer, J. S. (2007). Deciding versus reacting: Conceptions of moral judgment and the reason-affect debate. Review of General Psychology11(2), 99-111.
O'Brien, M., Miner Weaver, J., Nelson, J. A., Calkins, S. D., Leerkes, E. M., & Marcovitch, S. (2011). Longitudinal associations between children's understanding of emotions and theory of mind. Cognition & Emotion25(6), 1074-1086.
Osman, M. (2015). Dynamic moral judgments and emotions. Psychology6(8), 922-931.
Powell, C. (2003). The Delphi technique: Myths and realities. Journal of Advanced Nursing41(4), 376-382.
Razin, A. (2008). The models of moral activity. Proceedings of the XXII World Congress of Philosophy, 349-354.
Tamir, D. I., Bricker, A. B., Dodell-Feder, D., & Mitchell, J. P. (2015). Reading fiction and reading minds: The role of simulation in the default network. Social Cognitive and Affective Neuroscience11(2), 215-224.
Seidel, A., & Prinz, J. (2013). Sound morality: Irritating and icky noises amplify judgments in divergent moral domains. Cognition127(1), 1-5.
Skulmoski, G., & Hartman, F. (2007). The Delphi method for graduate research. Journal of Information Technology Education6(1), 1-21.
Stewart, D. W., Shamdasani, P. N., & Rook, D. W. (2007). Focus groups: Theory and practice. Thousand Oaks, CA: Sage Publications
Storbeck, J., & Clore, G. L. (2007). On the interdependence of cognition and emotion. Cognition & Emotion, 21(6), 1212-1237.
Sunstein, C. R. (2013). Is deontology a heuristic? On psychology, neuroscience, ethics, and law. SSRN Electronic Journal. https://doi.org /10.2139/ssrn.2304760.
Suttie, J. (2015). Is morality based on emotions or reason? Greater good. https://greatergood.berkeley.edu/article/item/is_morality_based_on_emotions_or_reason.
Szekely, R. D., & Miu, A. C. (2014). Incidental emotions in moral dilemmas: The influence of emotion regulation. Cognition and Emotion29(1), 64-75.
Tamir, D. I., Bricker, A. B., Dodell-Feder, D., & Mitchell, J. P. (2015). Reading fiction and reading minds: The role of simulation in the default network. Social Cognitive and Affective Neuroscience11(2), 215-224.
Ugazio, G., Lamm, C., & Singer, T. (2012). The role of emotions for moral judgments depends on the type of emotion and moral scenario. Emotion, 12(3), 579-590.
Walker, L. J., & Frimer, J. A. (2007). Moral personality of brave and caring exemplars. Journal of Personality and Social Psychology93(5), 845-860
Walker, L. J., & Pitts, R. C. (1998). Naturalistic conceptions of moral maturity. Developmental Psychology34(3), 403-419.