نوع مقاله : مروری-تحلیلی

نویسندگان

گروه زبان انگلیسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده


اندیشه‌ها و نظریه‌ها همچون انسان‌ها سفر می‌کنند؛ آن‌ها از فردی به ‌فردی دیگر، از موقعیتی به موقعیتی دیگر، و از زمان و مکانی به زمان و مکانی دیگر منتقل می‌شوند. سؤالی که مطرح می‌شود این است که وقتی نظریه‌ای از ‌زمان و مکانی به زمان و مکان دیگری سفر می‌کند، همان‌گونه که هست منتقل می‌شود یا اینکه تغییر می‌کند؟در این مقاله برآنیم تا در چارچوب حوزه پژوهشی تاریخ‌نگاری ترجمه، به بررسی نحوه دریافت یکی از گفتمان‌های فلسفی مهم قرن بیستم در غرب و در ایران یعنی گفتمان فوکو بپردازیم. و این سوال را پاسخ بدهیم که مترجمان فوکو در دوره اصلاحات بر کدامیک از آثار یا نظریه های فوکو تاکید کرده اند و چرا . همچنین با توجه به این که فوکو در سال های آغازین انقلاب اسلامی مواضع جنجال برانگیزی در مورد انقلاب ایران اتخاذ کرده است، این پژوهش به سوال دیگری نیز می‌پردازد که با مساله پذیرش فوکو مرتبط است و آن این که آیا مترجمان فوکو صرف‌نظر از موضع او نسبت به انقلاب اسلامی به ترجمه آثار وی پرداخته‌اند؟ به این منظور، تمامی متون ترجمه‌شده و تألیفی و نیز مقالات مندرج در نشریات دوره اصلاحات (1383-1376) را انتخاب کرده و مفاهیم اصلی آن‌ها طبق دسته بندی مفهوم قدرت در اندیشه فوکو برچسب گذاری کردیم. بررسی ما نشان داد که مترجمان کنشگران اصلی این گفتمان بوده‌اند و اندیشه فوکو به مثابه ابزاری در خدمت مترجمان بوده است تا پدیده های اجتماعی را نقد کنند و نیز در دوره مذکور، نقد قدرت پربسامدترین مفهوم در تمامی آثار چاپی مرتبط با فوکو (ترجمه ، تألیف و نشریات)بوده است.

کلیدواژه‌ها