حامیان و فرهنگها: تاریخ سیاسیاجتماعی ترجمة متون علمی و فلسفی در ایران از ایران باستان تا دوره قاجار
دوره 58، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 61-82
https://doi.org/10.22067/lts.2026.96862.1407
عبداله نوروزی
چکیده ترجمه ابزاری مهم برای انتقال علم و فلسفه بوده و تاریخچهای پر فراز و فرود داشته است. انتقال مفاهیم فلسفی از یونان باستان به ایران اگرچه سرآغاز آشنایی ایرانیان با فلسفه نبوده، اما در پویایی تفکر انسانی و نگرشی عمیقتر به چیستیهای گوناگون تاثیری بسزا داشته است. ترجمه بهعنوان ابزار این ارتباط و وسیله انتقال تفکر فلسفی غرب، در طول تاریخ بسته به موقعیت ها و شرایط گوناگون اجتماعی، فرهنگی و سیاسی میزان تاثیر آن در زایش و گسترش فلسفه و علم، بویژه جریان آن از غرب به شرق متأثر از عوامل مختلفی بوده است. در این جستار، پژوهشگر شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دورههای مختلف تاریخ ترجمه متون علمی و فلسفی در ایران را جویا شده است. این پژوهش نشان داد که در دورههای مختلف، بسته به بسته یا باز بودن جامعه، عواملی چون حمایتهای حکمرانان، علمدوستی افراد و نیازهای جامعه باعث رونق ترجمه یا افول آن شده است.
