مطالعات زبان و ترجمه

چکیده این نوشتار در نظر دارد تا ضمن تشریح مفاهیم معرفت‌‏شناختی و نظری در نظریه شرقی ترجمه زیست‏‌بوم‏‌‏شناختی، به تحلیل راهبردهای متناسب‌‏سازی و گزینش پیرامتن در آگهی تبلیغاتی سه‌زبانه شرکت هواپیمایی امارات بپردازد. پرسش اینجاست که این شرکت چگونه با «متناسب‏‌سازی» و «گزینش» متن، پیرامتن و بینامتن آگهی‌‏های تبلیغاتی خود، ضریب تأثیرگذاری و پذیرش برند خدماتی خود را در زیست‌‏بوم مقصد افزایش می‌‏دهد؟ در این رابطه، مقایسه گزاره‌‏های کلامی در سه نسخه انگلیسی، فرانسه و عربی این شرکت را در دستور کار قرار دادیم. نتایج حاکی از آن است که عناصر بینامتنی و بینانشان‌ه‏ای (رنگ، صدا، طرحواره، لوگو...) در تبلیغات شرکت هواپیمایی امارات پررنگ‌‏تر از ابعاد زبانی و زبان‌شناختی است. همچنین در این آگهی‌‏ها «بُعد فرهنگی» توانسته به‌واسطه گزینش عناصر متکثر، رمزگان و نمادهای جهان‌شمول (مثل ضرباهنگ، رقص و حرکات بدنی-ورزشی) به سطح بالاتری از زبان پیرامتنی دست یابد و ضریب تأثیر قابل‌‏توجهی را در طیف وسیعی از مخاطبان ایجاد کند.

چکیده ترجمه تولیدات دیداری‌شنیداری به ویژه زیرنویس‏ها با چالش‏های بسیاری همراه است. این چالش‏ها در تماس با فرهنگ و عناصر فرهنگی بیشتر نمود داشته و مترجم را با پیچیدگی‏ها و دشواری‏های کاری بسیاری روبرو می‏سازد. هدف از این پژوهش کندو کاو در خصوص چگونگی ترجمه و انتقال عناصر فرهنگی در متون شنیداری‏ دیداری در قالب زیرنویس با توجه مقتضیات و محدودیت‏های فن‏ آورانه، زبان‏شناختی و زیباشناختی است. در این نوشتار، پس از ارائه تعریف و بازتاب چارچوب‏های نظری موجود پیرامون فرهنگ و عناصر فرهنگی آغاز کرده و با گذر از امکان‏پذیری یا امکان‏نا‏پذیری انتقال مولفه ‏های فرهنگی به مخاطبان غیربومی، به تحلیل پیکره مطالعاتی خود _مجموعه تلویزیونی ایرانی در چشم باد بر اساس ریخت‏ شناسی فرهنگی نظریه‏ پردازان لهستانی پرداخته و راهکارهای مترجم در انتقال مفاهیم فرهنگی را بررسی می‏نمائیم. تحلیل‏های توصیفی و زبان‏شناختی که از چگونه ترجمه گزاره‏های شفاهی فرهنگی در این پیکره به دست آمده‏اند، حاکی از آن است که ترجمه «خرده عناصر فرهنگی» و اشارات فاضلانه موجود در یک متن هرگز به صورت سیستم بسته عمل نمی‏کنند، بلکه قادرند در ازای فروریزش بخشی از ارزش‏های معنایی، گفتمانی یا سبک ‏شناختی در زبان مبدأ، پیام را پس از فهم، تعبیر و تعدیل در متن مقصد بازتولید کرده و پلی به سوی «مفاهمه بینافرهنگی» از تغییر ترجمه باز ایجاد کنند.
 
 
 

چکیده با توجه به پیشرفت تکنولوژی ساخت فیلم، سالانه شاهد تولید پویانمایی‏های متعددی چون شرک، دلیر، فروزن و غیره هستیم که  مخاطب بیشتر آن‌ها ردة سنی کودک و نوجوان است. ویژگی مهم این پویانمایی‏ها، زبان طنز موجود در آنهاست. از آنجا که انتقال طنز (فرم و کارکرد) در هر فرهنگی متفاوت است و ممکن است پیام یکسانی در دو زبان مختلف تأثیر یکسانی را ایجاد نکند (ادراک) و نیز از آنجا که بحث وفاداری به دیالوگ‏ها در ترجمة فیلم کمرنگ‏تر از هماهنگی دیالوگ‏ها، صدا و تصویر است، این سؤال مطرح می‏شود که مترجمان ایرانی برای انتقال طنز و افزایش ادراک‏پذیری آن برای کودک و نوجوان ایرانی از چه تکنیک‏ها و ترفندهایی استفاده می‏کنند و آیا مترجم با ترجمة دیالوگ‏ها همان تأثیر طنزآمیزی را در مخاطب ایرانی ایجاد می‏کند که مخاطب غیرایرانی آن را درک کرده است؟ هدف از این پژوهش، بررسی چگونگی انتقال طنز در دوبلة پویانمایی‏های کودک و نوجوان و توجه به سه مقولة فرم طنز در دو زبان مبدأ و مقصد، کارکرد طنز در دو زبان و در نهایت بررسی شیوه‏های ادراک طنز نزد مخاطب دست دوم است. به همین منظور، با انتخاب پویانمایی شگفت‏انگیزان 2 (2018) چگونگی انتقال طنز در این پویانمایی را بررسی کرده‌ایم. در این رابطه، ابتدا به معرفی ویژگی‏های منحصربه‌فرد دنیای چندوجهی پویانمایی و چالش‏های ترجمه‏ای آن می‏پردازیم، سپس با تکیه بر زبان‏شناسی وینه و داربلنه و نیز با تکیه بر نظریة فرهنگی بسنت و لِفِور، چگونگی ساخت، کارکرد و ادراک طنز در دو نسخة اصلی و ترجمه‌شده را بررسی می‏نمائیم.