مطالعات زبان و ترجمه

چکیده این پژوهش با استفاده از نظریۀ ترامتنیت ژنت، ضمن بررسی و دسته‌بندی دگرگونگی‌های محتوایی داستان رستم و سهراب در سیزده ترجمۀ انگلیسی از شاهنامه، می‌کوشد خلأ موجود در مطالعات ترجمه را در این زمینه پُر کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیش از نیمی از زیرداستان‌ها در ترجمه‌های انگلیسی دستخوش تغییر شده‌اند و تغییرات، در چهار مقولۀ اصلیِ «کاهش»، «افزایش»، «جایگزینی رویداد» و «جایگزینی شخصیت» طبقه‌بندی شدند. کاهش، که پربسامدترین نوع دگرگونگی است، اغلب با حذف شخصیت‌ها، صحنه‌ها یا عناصر فلسفی و اخلاقی، منطق علّی و چندصداییِ حماسه را تضعیف کرده است. افزایش، با افزودن عناصر داستانی بی‌سابقه، گاه موجب تغییر ژانر از حماسۀ پهلوانی به روایت‌های عاشقانه یا فانتزی شده است. جایگزینی نیز با تغییر در رویدادها و شخصیت‌های داستان، مفاهیمی چون تقدیر، هویت و مسئولیت فردی را بازتعریف کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مترجمان انگلیسی، داستان را بازنویسی و با ذائقه و انتظارات مخاطبان مقصد سازگار کرده‌اند.