نویسنده = خوش‌سلیقه، مسعود
مطالعات ترجمه

تجربة بازیکنان و کیفیت محلی‌سازی: شواهدی از محلی‌سازی بازی‌ها به زبان فارسی

دوره 58، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 1-43

https://doi.org/10.22067/lts.2025.92110.1330

امیرارسلان ذورقی، مسعود خوش‌ سلیقه، میگل انخل برنال مرینو

چکیده تأثیر کیفیت محلی‎‌سازی بازی‌های ویدئویی بر تجربة بازیکن‌ها حوزه‌ای نوین است که هنوز به‌صورت تجربی مورد بررسی گسترده پژوهش‌گران قرار نگرفته است. در این راستا، 30 بازیکن‌ معمولی (در دو گروه ۱۵ نفره) در پژوهش شبه‌آزمایشی حاضر شرکت کردند. شرکت‌کنندگان در گروه A نسخه باکیفیت و گروه B نسخة بی‌کیفیت بازی مافیا: ویرایش نهایی (۲۰۲۰) را بازی کردند. ایرادهای کیفی موجود در نسخة بی‌کیفیت بازی عبارت بودند از ایرادهای زبانی از جمله ترجمة نادرست، ترجمة ناقص، ترجمة ناهماهنگ عبارات، ایرادهای نگارشی، و ترجمه‌های نادرست بافتی که در سه موقعیت مختلف در بازی به وقوع پیوستند. تجربة بازیکن‌ها با استفاده از پرسشنامة غرق‌شدگی ارزیابی شد. علاوه بر این، ادراک ذهنی بازیکن‌ها از ایرادهای کیفی موجود در هر دو نسخة فارسی بازی بررسی شد. براساس نتایج، تفاوت چشم‌گیری میان دو گروه از حیث نمرات غرق‌شدگی بازیکن‌ها حاصل نشد، اما ایرادهای کیفی بیشتری در گروه B به ادراک بازیکن‌ها رسیده بود، مخصوصاً در شرایطی که شرایط بازی در سطح تعامل‌پذیری پایین‌تری قرار داشت.

مطالعات ترجمه

الگوهای خطا در زیرنویس‌های آماتور فارسی و محدودیت‌های مدل FAR

دوره 58، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 83-115

https://doi.org/10.22067/lts.2025.94005.1354

مسعود خوش‌ سلیقه، آزاده اریس، زهرا حیدری

چکیده کیفیت ترجمه برای برقراری ارتباط مؤثر حیاتی است و در حیطة زیرنویس‌گذاری، این اهمیت با ویژگی‌های خاص آن افزایش می‌یابد. زیرنویس‌گذاری غیرحرفه‌ای به شکلی رو به رشد از ارتباطات بین‌فرهنگی و حوزه‌ای با جذابیت فزاینده دانشگاهی تبدیل شده است. این پژوهش به بررسی زیرنویس‌گذاری آماتور فیلم‌های درام خارجی بومی‌سازی‌شده برای مخاطبان فارسی‌زبان در ایران بر اساس مدل FAR پیشنهادی پدرسن (2017a) می‌پردازد. این پژوهش بر ارزیابی کیفیت زیرنویس‌های آماتور با هدف کشف الگوهای خطای ترجمه چندرسانه‌ای توسط زیرنویس‌گذاران غیرحرفه‌ای متمرکز است. مطابق با الگوهای خطای شناسایی‌شده، از منظر ترجمه، خطاهای معنایی مهم‌ترین عامل‌اند. اگرچه زیرنویس‌گذاران غیرحرفه‌ای ممکن است کاستی‌ها و خطاهایی در جنبه‌های معنایی نشان دهند، اما در عین حال شایستگی‌های قابل توجهی به‌ویژه در توانایی‌هایشان در کار با نرم‌افزارهای زیرنویس‌گذاری از خود نشان می‌دهند. این مقاله با اتکا بر نتایج، بر لزور تصحیح مدل FAR با درنظرگیری حساسیت‌های فرهنگی برای توضیح متغیرهایی که بر شیوه‌های زیرنویس‌گذاری تأثیر می‌گذارند، استدلال می‌کند و بر تأثیر هنجارها و محدودیت‌های محلی تأکید می‌ورزد.

مطالعات ترجمه

ترجمة‌ مفاهیم ناهنجار در سه ترجمه فارسی رمان ماتیلدا

دوره 57، شماره 2، تابستان 1403، صفحه 37-67

https://doi.org/10.22067/lts.2023.83281.1202

الناز علی اعظم، مسعود خوش‌ سلیقه، عبداله نوروزی، آزاده اریس

چکیده هدف این پژوهش بررسی روش‌هایی است که مترجم‌های ایرانی برای ترجمه ناهنجاری‌های اجتماعی در آثار ادبی کودک و نوجوان از انگلیسی به فارسی به‌کاربرده‌اند؛ بدین منظور از سه ترجمه فارسی رمان ماتیلدا (۱۹۸۸) اثر رولد دال تشکیل شده است. تمرکز این پژوهش بر ترجمه ناهنجاری‌های اجتماعی در سطح جمله است. در ابتدا بر‌اساس پیکره داده‌ها و ناهنجاری‌های موجود در متن، جملات ناهنجار اجتماعی به دو دستة بزرگ کلامی و رفتاری تقسیم شد. دسته کلامی به بی‌ادبی، تهدید و دروغ‌گویی و دسته رفتاری به کودک‌آزاری جسمی، کودک‌آزاری ناشی از غفلت،‌ انتقام و پرخاشگری رفتاری تقسیم شد. در مرحله دوم مدل کارکردگرا و پویای مولینا و هورتادو آلبیر (۲۰۰۲) برای دسته‌بندی‌های ناهنجاری‌های اجتماعی به‌کار گرفته شد تا از طریق آن متن مبدأ با معادل‌هایش در ترجمه‌‌های فارسی بررسی شود. نتایج این پژوهش نشان داد رویکرد مترجم‌ها، ترجمه تحت‌اللفظی است. ترجمه‌ها بومی‌سازی نشده‌اند و تکنیک‌های متفاوتی برای آن‌ها به کار رفته است. بسامد زیاد به‌کارگیری «تکنیک ترجمه تحت‌اللفظی» به حفظ تأثیر بار منفی ناهنجاری‌ها منجر شده است.

دیدگاه مترجمان غیرحرفه‌ای به اخلاق در فرایند زیرنویس فیلم‌های انگلیسی‌زبان به فارسی

دوره 56، شماره 2، تابستان 1402، صفحه 1-32

https://doi.org/10.22067/lts.2023.43313

وحید مردانی، مسعود خوش سلیقه

چکیده پژوهش حاضر به بررسی نگرش مترجمان غیرحرفه‌ای به اصول اخلاقی در ترجمة زیرنویس فیلم‌های انگلیسی‌زبان به فارسی می‌پردازد. جامعة آماری شامل تمام مترجمان غیرحرفه‌ای زیرنویس فعّال در فضای مجازی بود که از میان آنها نمونة تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. از مصاحبة نیمه‌ساختاریافته به‌عنوان ابزار اصلی تحقیق استفاده شد. به‌زعم بسیاری از مصاحبه‌شوندگان، اصول اخلاقی منحصر به وفاداری به متن اصلی و اجتناب از هرگونه دست‌کاری متن در فرایند ترجمه صرف نظر از مسائل فرهنگی جامعة مقصد و مخاطب آن است. این امر انتقال بسیاری از تابوهای فرهنگی و زبانی غربی در قالب ترجمة زیرنویس را در پی داشته است. هرچند در این ‌ارتباط اجماع نظر کلی بین مصاحبه‌شوندگان وجود ندارد و به نظر می‌رسد مترجمان تازه‌کار در مقایسه با مترجمان باتجربه تأکید بیشتری بر وفاداری کامل به متن اصلی فارغ از هر نوع فیلتر فرهنگی و زبانی دارند.

کیفیّت صدا و شخصیّت‎‌پردازی در دوبله: مورد پژوهی دوبلۀ رسمی فارسی سریال شرلوک

دوره 55، شماره 2، تابستان 1401، صفحه 1-30

https://doi.org/10.22067/jlts.2021.40472

سیما ایمانی، مسعود خوش‌سلیقه

چکیده دوبله رایج‌ترین شیوۀ ترجمة دیداری‌شنیداری در ایران است. باوجوداینکه دوبله دارای دو کانال دیداری و شنیداری است، پژوهش‌های محدودی بر روی کانال شنیداری دوبله صورت گرفته است؛ حال‌آنکه بررسی عوامل فرازبانی دوبله (نظیر تُن صدا، کیفیّت صدا) می‌توانند از موضوعات درخور توجّه در کانال شنیداری دوبله باشند؛ زیرا که چنین مسائلی بر روی کیفیّت دوبله، انتقال صحیح معنا و برقراری ارتباط با مخاطب تأثیرگذارند. ازاین‌رو، پژوهشِ ترکیبیِ حاضر بر آن است تا با بررسی دوبلۀ رسمی فارسی سریال شرلوک و نسخۀ زبان اصلی آن، کیفیّت صدای بازیگر را از دیدگاه مخاطبان با دوبلور مقایسه نماید و میزان تأثیر تغییر کیفیّت صدا بر شخصیّت‌پردازی را تعیین کند. در این راستا، از دسته‌بندی ویژگی‌های کیفیّت صدای ون لوون (۱۹۹۹) جهت تعیین و مقایسۀ ویژگی‌های کیفیّت صدای بازیگر و دوبلور استفاده شد. نظرات ۳۲ شرکت‌کننده به دو صورت کیفی و کمّی جمع‌آوری و تحلیل شد. نتایج به‌دست‌‌آمده نشان داد که از مجموع هفت جُفت کیفیّت صدا، صدای دوبلور با بازیگر در چهار جُفت تنش، بازدمی، لرزش و خیشومی‌شدگی مشابهت داشته و در سه جُفت خش، بلندی و تُن صدا تفاوت معناداری داشته است؛ بنابراین از دیدگاه مخاطبان، بلندتر بودن صدای دوبلور نسبت به بازیگر سبب شده است شخصیّت دوبله، پرخاشگرتر به نظر‌ برسد. همچنین، کاهش خش صدا و زیر بودن صدای دوبلور نسبت به بازیگر، موجب شده از میزان جذابیّت شخصیّت برای مخاطبان کاسته شود. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که صدا برای مخاطبان دوبله اهمّیّت بسیاری دارد و توجّه به انتخاب صدا و شبیه‌سازی صدای اصلی در دوبله، باعث ارتقای کیفیّت تجربة سینمایی مخاطبان ‌می‌گردد.

درآمدی بر جایگاه و وضعیت توصیف شفاهی در ایران

دوره 54، شماره 2، تابستان 1400، صفحه 1-30

https://doi.org/10.22067/lts.v54i2.2101-1006(R2)

مسعود خوش‌ سلیقه، شیلان شفیعی

چکیده بررسی مطالعات اخیر در حوزۀ ترجمۀ دیداری‌شنیداری حاکی از آن است که پژوهش دربارۀ توصیف شفاهی به‌عنوان یکی از خدمات توانمندسازی و دسترسی آسان به رسانه برای افراد کم/نابینا در بسیاری از نقاط جهان به‌طورقابل‌توجّهی افزایش یافته است، ولی این حوزۀ نوپا در ایران مراحل بسیار اوّلیّۀ توسعه و شکل‌گیری را طی می‌کند. هدف این نوشتار، بررسی و معرّفی این حوزه و ویژگی‌ها و ملاحظات مهم در تولید آن در دنیا و همچنین بررسی وضعیت کنونی و اقدامات اوّلیّۀ انجام‌شده در ایران است. ازاین‌رو، با رویکردی اکتشافی از طریق تحلیل اسناد مربوط و همچنین مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با فعّالان حوزۀ توصیف شفاهی در ایران، شناختی نسبی در این زمینه به دست آمد و یافته‌های به‌دست‌آمده در شش دسته طبقه‌بندی و تشریح گردید. یافته­‌ها نشان داد که بیشترین میزان تولید توصیف شفاهی به‌­ترتیب به رادیو و یک گروه مستقل غیردولتی (سوینا) اختصاص دارد و سیما به‌عنوان رسانه‌­ای تأثیرگذار، هیچ اقدامی در این زمینه انجام نداده است. به‌علاوه، تولید توصیف شفاهی در رادیو به فیلم­‌های بلند سینمایی ایرانی محدود شده، درحالی­‌که در گروه خصوصی «سوینا»، تولیدات توصیف شفاهی از تنوّع بیشتری برخوردار است. در پایان، بر اساس موضوعات تشریح‌شده و یافته­‌ها، پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آتی در این حوزه ارائه شد.

سیاست ممیزی در دوبله رسمی در ایران: موردپژوهشی سه‌گانه پدرخوانده

دوره 53، شماره 1، بهار 1399، صفحه 129-165

https://doi.org/10.22067/lts.v53i1.82495

الناز پاکار، مسعود خوش سلیقه، زهرا خزاعی راوری

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی و طبقه‌بندی ممیزی‌های فیلم در رسانة ملی، نسخة دوبله‌شدة سه‌گانة پدرخوانده را بررسی کرده و ممیزی‌های آن را استخراج و دسته‌بندی نموده است. این سه‌گانه که از آثار برجستة سینمایی جهان است، موضوعات فرهنگی و ایدئولوژیک بسیاری نظیر عشق، خشونت، جنایت و مذهب را در بردارد که در دوبلة فارسی از طریق اعمال ممیزی با هنجارهای ایدئولوژیک و فرهنگی کشور همسو شده‌اند. پارادایم تحقیق، بهره‌گیری از رویکرد کیفی بوده است و نمونه‌گیری به روش هدفمند صورت گرفت و داده‌کاوی به روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد ممیزی‌ها در سه سطح تصویر، کلام و صدا اعمال شده‌اند و مسائل مذهبی، فرهنگی و سیاسی را شامل می‌شوند. در این فیلم، اغلب صحنه‌هایی که نمادها و آیین‌های دین مسیحیت، روابط خارج از ازدواج، روابط جنسی، خشونت، نوشیدنی‌های الکلی و نمادهای آمریکا را به تصویر می‌کشند، حذف شده‌اند و اغلب گفتگوهایی که به همین دست موضوعات اشاره دارد نیز جایگزین یا حذف شده است. سپس یافته‌ها از طریق مصاحبه با پنج تن از گویندگان و مدیران دوبلاژ سه‌سویه‌سازی شد. در پایان، یافته‌های پژوهش با توجه به پژوهش‌های قبلی مرتبط بحث شده‌اند.
 

روش‌های ترجمة آواختنی آهنگ‌ها در دوبلة فارسی پویانمایی لوراکس

دوره 52، شماره 1، بهار 1398، صفحه 27-51

https://doi.org/10.22067/lts.v52i1.80832

مسعود خوش سلیقه، بی‌نظیر محمدعلیزاده

چکیده ترجمة آهنگ گونه‌ای از ترجمه است که در آن دو بعد زبانی و موسیقایی با هم درآمیخته‌اند و این آمیختگی بر سختی آن می‌افزاید. ترجمة آهنگ به‌عنوان زیرشاخه‌ای از ترجمة دیداری‌شنیداری در سال‌های اخیر در ایران روند روبه‌رشدی داشته است و مورد توجه و استقبال شرکت‌های دوبلاژ فیلم هم قرار گرفته است. در این نوع ترجمه، غیر از ترجمة محتویات زبانی، ابعاد موسیقایی نیز باید مورد توجه قرار گیرند که در این پژوهش بر آن تأکید شده است. مترجمان در دوبلة آهنگ‌های پویانمایی‌ها با دشواری‌های متعددی روبه‌رو هستند، زیرا باید موسیقی و ترانه را هماهنگ کنند تا محصول نهایی، ترجمه‌ای آواختنی باشد و در عین حال با مضمون ترانة مبدأ و فضای آهنگ نیز هم‌خوانی داشته باشد. هدف از پژوهش حاضر، یافتن روش‌های ترجمة آواختنی آهنگ بر پایة مدل فرانزون (2008) با در نظر گرفتن بُعد موسیقایی دوبلة پویانمایی موزیکال لوراکس (قِنو و بالدا، 2012) است. در ترجمة آهنگ‌های پویانمایی دوبله‌شدة لوراکس بنا بر مدل فرانزون (2008) از یک روش محض ترجمه‌ای استفاده نشده بود. از مجموع پنج قطعه آهنگ این پویانمایی، در چهار قطعه آهنگ، موسیقی مبدأ بدون تغییر حفظ شده بود و ترانه‌ها برای هماهنگی با موسیقی مبدأ بازنویسی یا ترجمه شده بودند؛ این یعنی تلفیق روش سوم و پنجم فرانزون (2008) و در یک قطعه آهنگ، موسیقی مبدأ عوض شده بود و ترانه‌ها نیز برای هماهنگی با موسیقی بازنویسی شده بودند که بنابر مدل مذکور یعنی از تلفیق روش سوم و چهارم استفاده شده بود. در انتها، کاربردهای آموزشی و پژوهشی یافته‌ها بحث شده‌اند.

انگیزه‌ها و دلایل طرفدار زیرنویسی فیلم‌ها و سریال‌های کره‌ای

دوره 51، شماره 3، پاییز 1397، صفحه 75-101

https://doi.org/10.22067/lts.v51i3.78719

الهام فاضلی حق‌پناه، مسعود خوش‌سلیقه

چکیده پژوهش کیفی پیشِ رو، در پی کشف و توصیف دلایل علاقه و گرایش مخاطبان ایرانی به فیلم‌ها و سریال‌های کره‌ای و تولید طرفدارزیرنویس و زیرنویس برای این محصولات تلویزیونی بوده است. برای رسیدن به این هدف، مجموعه‌ای از اطلاعات توصیفی و شناختی، از مصاحبه با 26 شرکت‌کنندة منتخب فعال در حوزة تولید طرفدارزیرنویس محصولات کره‌ای شامل بیست خانم و شش آقا و اطلاعات به‌دست‌آمده از تجربیات و مشاهدات پژوهشگر به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان طرفدارزیرنویس در این حوزه گردآوری شده و با تکیه بر نظریة داده‌بنیاد تحلیل شده است. بازة سنی شرکت‌کنندگان 14 تا 45 سال است. سابقة فعالیت آن‌ها در این حوزه یک تا ده سال بوده و اکثراً دارای تحصیلات آکادمیک در رشته‌های فنی‌مهندسی یا مرتبط با علوم تجربی است. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد که اکثریت طیف تولیدکنندگان ایرانی فعال در حوزة طرفدارزیرنویس فارسی فیلم‌ها و سریال‌های کره‌ای هوادارن فرهنگ و محصولات رسانه‌ای کشور کره بوده که دلیل اصلی علاقة خود به این محصولات را تشابه فرهنگی و استفادة مناسب فیلم‌سازان کره‌ای از مفاهیم شرقی در کنار تکنیک‌های به‌روز فیلم‌سازی، به دور از مضامین پوچ غیراخلاقی عنوان نمودند. این افراد با تولید طرفدارزیرنویس فارسی برای این فیلم‌ها و سریال‌ها، علاوه بر رفع نیاز دیگر علاقه‌مندان ناآشنا به زبان کره‌ای و انگلیسی به زیرنویس فارسی این محصولات، از بازیگر مورد علاقه و محصول رسانه‌ای محبوبشان نیز حمایت می‌کنند.

بررسی هم ‏آیندها در شفافیت و روانی متن ترجمه‌شده (موردپژوهی کتاب بیست داستان از بیست نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات)

دوره 51، شماره 1، بهار 1397، صفحه 65-92

https://doi.org/10.22067/lts.v51i1.73676

مسعود خوش سلیقه، المیرا سلیمانی راد

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی ترجمه از منظر تبیین نقش ترکیبات هم‎آیند در انسجام و روانی متون ترجمه با توجه به اهمیت ویژه این ترکیبات در ساختار هر زبان می‎باشد. در این پژوهش، نخست به توصیف مفهوم هم‎آیندها و معیارهای تعیین آنها در زبان فارسی و اهمیت نقش آن‌ها در ترجمه پرداخته شده است و سپس به استخراج هدفمند نمونه‎هایی از این ترکیبات در کتاب بیست داستان از بیست نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات، ترجمه اسدالله امرایی، پرداخته در سه مرحله پیمایش، مصاحبه و مقایسه با مولفه های مطرح در پیشینه هم‌آیند تحلیل و بررسی شده‌اند. بدین ترتیب، پرسش‌نامه‏ای طرح و در بین 150 دانشجو از رشته‎های مختلف توزیع شد. در این پرسش‌نامه، از داوطلبان خواسته شد میزان قابل درک بودن و رایج بودن هم‎آیندهای استخراج‌شده را مشخص کنند. همچنین مصاحبه‎ای با هشت نفر برگزار شد و نظر آنان درمورد ترجمه و هم‏آیندهای مذکور پرسیده شد. نتایج بخش‌های مختلف نشان داد که هم‌آیندهای به‌کار رفته در متن ترجمه از بسامد بالایی در گفتمان رایج روزمره برخوردار نیستند، رابطه ذهنی یا تداعی خاص با یکدیگر ندارند، و این سبب شده که متن انسجام و روانی لازم را نداشته باشد.

ترجمۀ نشانه‌نظام گرافیکی: مطالعۀ موردی دو نسخۀ دوبلۀ حرفه‌ای

دوره 50، شماره 3، پاییز 1396، صفحه 49-69

https://doi.org/10.22067/lts.v50i3.63480

میلاد مهدیزادخانی، مسعود خوش سلیقه

چکیده در پیشینة ترجمة دیداری‌شنیداری، از ایران به‌عنوان کشوری دوبله‌محور یاد می‌شود. در حالی که در همین شیوه، مترجمان و دوبلورها با نشانه‌نظام‌های معنایی سروکار دارند که به‌صورت عنوان، زیرنویس و نوشتۀ روی تصویر ظاهر می‌شود و در مجموع، در مطالعات فیلم «نشانه‌نظام گرافیکی» نامیده می‌شود. با توجه به رشد روز افزون مطالعات دیداری‌شنیداری و نقش مهم نشانه‌نظام گرافیکی در درک بهتر فیلم، مطالعات نسبتاً کمی در این حوزه انجام شده است. از این‌رو، نویسندگان این مقاله به بررسی و مقایسۀ دو روش ترجمۀ صدای برون‌کادری و جایگذاری در برگرداندن نشانه‌نظام گرافیکی در دو نسخۀ دوبلة رسمی فارسی از فصل اول شرلوک پرداخته‌اند. نتایج نشان می‌دهد از مجموع 28 صحنة مربوط به نشانه‌نظام گرافیکی متحرک، شبکۀ تلویزیونی بی‌بی‌سی تمام آن‌ها را با روش جایگذاری برگردانده، در حالی که صدا و سیمای ایران 5 صحنه را با روش ترجمۀ صدای برون‌کادری بدون ترجمه باقی گذاشته است. با بررسی کیفی محدودیت‌ها و برتری‌های دو روش نسبت به یکدیگر، نویسندگان عمده‌ترین دلیل ترجمه‌نشدن نشانه‌نظام گرافیکی در ترجمۀ صدای برون‌کادری را «تعامل نشانه‌نظام‌ها» یافتند. در پایان نیز، برای انجام پژوهش‌های آتی در این حوزه پیشنهادهایی ارائه شده است.

نظریۀ ذخایر فرهنگی زوهر و بررسی راهبردهای ترجمۀ ریزفرهنگ‌ها: مورد پژوهشی رمان دایی جان ناپلئون در برابر ترجمۀ انگلیسی

دوره 50، شماره 1، بهار 1396، صفحه 1-25

https://doi.org/10.22067/lts.v50i1.58658

بی نظیر خواجه پور، علی خزاعی فرید، مسعود خوش‌سلیقه

چکیده مطالعۀ پیش رو به ارتباط میان فرهنگ و ترجمه می‌پردازد. نظریۀ ذخایرِ فرهنگی ایون زوهر (ابن زهر) مبنای این کار قرار گرفته، و رمان فارسی دایی جان ناپلئون در برابر ترجمة انگلیسی آن به‌عنوان نمونه انتخاب شده است. این رمان به‌عنوان پیکره، 462 صفحه و بالغ بر 230 هزار کلمه است. ابتدا ریزفرهنگ‌ها در متن مبدأ به‌همراه ترجمه‌شان در مقصد استخراج شدند. با استفاده از تئوری داده‌بنیاد، نمودار درختی ذخایرِ فرهنگ ایرانی به‌دست آمده است. راهبردهای مترجم افزایش، انتقال عینی، بومی‌سازی، حذف، تفصیل و فرهنگ‌زدایی بوده‌اند. گروه‌های ریزفرهنگ‌ها و راهبردهایشان، به‌همراه فراوانی آن‌ها و درصد راهبرد هر گروه ریزفرهنگ تهیه شد. به‌علاوه، برای هر راهبرد هم مقایسۀ گروه‌ها انجام گرفت. نمودار کلی راهبردها در ترجمه نیز تهیه شد که با بررسی آن مشخص شد، مترجم بیشترین راهبردش در قبال ریزفرهنگ‌های ایرانی ابتدا فرهنگ‌زدایی و سپس بومی‌سازی بوده است.

فرایند و ویژگی‌های زیرنویس غیرحرفه‌ای در ایران

دوره 49، شماره 2، تابستان 1395، صفحه 67-95

https://doi.org/10.22067/lts.v49i2.59776

مسعود خوش سلیقه، الهام فاضلی حق‌پناه

چکیده این پژوهش اکتشافی به توصیف پدیده نوظهور زیرنویس غیرحرفه‌ای در بستر ترجمه دیداری‌شنیداری در ایران می‌پردازد. این تحقیق با استفاده از داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌ای منتخب از زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی و محصولات ایشان، فرآیند تولید و نحوه عرضه زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی، دست‌اندرکاران و جزئیات فنی، و امکانات و تجهیزات مورد نیاز را معرفی می‌نماید. تحصیلات شرکت‌کنندگان (3 نفر مرد و 4 نفر زن) غالبا در رشته‌های علوم پایه و مهندسی با میانگین سنی حدود 23 و سابقه فعالیت بین 7 تا 10 سال بود. مراحل اصلی معرفی شده فرآیند تولید زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی شامل 1) تهیۀ نسخۀ اصلی انیمه، 2) ترجمه، 3) ویرایش ترجمه، 4) زمان‌بندی، 5) فرمت‌بندی و تنظیم ترانۀ تیتراژ، 6) ویرایش نهایی، 7) انکد فایل ویدئو و اسکریپت ترجمه شده، 8) کنترل کیفیت، و 9) انتشار نسخۀ نهایی می‌باشد. همچنین، در بررسی کیفیت نمونه‌ای تصادفی از محصولات زیرنویس غیرحرفه‌ای اشتباهات زبانی و ترجمه‌ای واضحی مشاهده گردید که با توجه به عدم آموزش رسمی زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی، همانند دیگر همتایان خود در دیگر نقاط جهان دور از انتظار نبود.
این پژوهش اکتشافی به توصیف پدیده نوظهور زیرنویس غیرحرفه‌ای در بستر ترجمه دیداری‌شنیداری در ایران می‌پردازد. این تحقیق با استفاده از داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌ای منتخب از زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی و محصولات ایشان، فرآیند تولید و نحوه عرضه زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی، دست‌اندرکاران و جزئیات فنی، و امکانات و تجهیزات مورد نیاز را معرفی می‌نماید. تحصیلات شرکت‌کنندگان (3 نفر مرد و 4 نفر زن) غالبا در رشته‌های علوم پایه و مهندسی با میانگین سنی حدود 23 و سابقه فعالیت بین 7 تا 10 سال بود. مراحل اصلی معرفی شده فرآیند تولید زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی شامل 1) تهیۀ نسخۀ اصلی انیمه، 2) ترجمه، 3) ویرایش ترجمه، 4) زمان‌بندی، 5) فرمت‌بندی و تنظیم ترانۀ تیتراژ، 6) ویرایش نهایی، 7) انکد فایل ویدئو و اسکریپت ترجمه شده، 8) کنترل کیفیت، و 9) انتشار نسخۀ نهایی می‌باشد. همچنین، در بررسی کیفیت نمونه‌ای تصادفی از محصولات زیرنویس غیرحرفه‌ای اشتباهات زبانی و ترجمه‌ای واضحی مشاهده گردید که با توجه به عدم آموزش رسمی زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی، همانند دیگر همتایان خود در دیگر نقاط جهان دور از انتظار نبود.
این پژوهش اکتشافی به توصیف پدیده نوظهور زیرنویس غیرحرفه‌ای در بستر ترجمه دیداری‌شنیداری در ایران می‌پردازد. این تحقیق با استفاده از داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌ای منتخب از زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی و محصولات ایشان، فرآیند تولید و نحوه عرضه زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی، دست‌اندرکاران و جزئیات فنی، و امکانات و تجهیزات مورد نیاز را معرفی می‌نماید. تحصیلات شرکت‌کنندگان (3 نفر مرد و 4 نفر زن) غالبا در رشته‌های علوم پایه و مهندسی با میانگین سنی حدود 23 و سابقه فعالیت بین 7 تا 10 سال بود. مراحل اصلی معرفی شده فرآیند تولید زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی شامل 1) تهیۀ نسخۀ اصلی انیمه، 2) ترجمه، 3) ویرایش ترجمه، 4) زمان‌بندی، 5) فرمت‌بندی و تنظیم ترانۀ تیتراژ، 6) ویرایش نهایی، 7) انکد فایل ویدئو و اسکریپت ترجمه شده، 8) کنترل کیفیت، و 9) انتشار نسخۀ نهایی می‌باشد. همچنین، در بررسی کیفیت نمونه‌ای تصادفی از محصولات زیرنویس غیرحرفه‌ای اشتباهات زبانی و ترجمه‌ای واضحی مشاهده گردید که با توجه به عدم آموزش رسمی زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی، همانند دیگر همتایان خود در دیگر نقاط جهان دور از انتظار نبود.
این پژوهش اکتشافی به توصیف پدیده نوظهور زیرنویس غیرحرفه‌ای در بستر ترجمه دیداری‌شنیداری در ایران می‌پردازد. این تحقیق با استفاده از داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌ای منتخب از زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی و محصولات ایشان، فرآیند تولید و نحوه عرضه زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی، دست‌اندرکاران و جزئیات فنی، و امکانات و تجهیزات مورد نیاز را معرفی می‌نماید. تحصیلات شرکت‌کنندگان (3 نفر مرد و 4 نفر زن) غالبا در رشته‌های علوم پایه و مهندسی با میانگین سنی حدود 23 و سابقه فعالیت بین 7 تا 10 سال بود. مراحل اصلی معرفی شده فرآیند تولید زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی شامل 1) تهیۀ نسخۀ اصلی انیمه، 2) ترجمه، 3) ویرایش ترجمه، 4) زمان‌بندی، 5) فرمت‌بندی و تنظیم ترانۀ تیتراژ، 6) ویرایش نهایی، 7) انکد فایل ویدئو و اسکریپت ترجمه شده، 8) کنترل کیفیت، و 9) انتشار نسخۀ نهایی می‌باشد. همچنین، در بررسی کیفیت نمونه‌ای تصادفی از محصولات زیرنویس غیرحرفه‌ای اشتباهات زبانی و ترجمه‌ای واضحی مشاهده گردید که با توجه به عدم آموزش رسمی زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی، همانند دیگر همتایان خود در دیگر نقاط جهان دور از انتظار نبود.
این پژوهش اکتشافی به توصیف پدیده نوظهور زیرنویس غیرحرفه‌ای در بستر ترجمه دیداری‌شنیداری در ایران می‌پردازد. این تحقیق با استفاده از داده‌های کیفی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با نمونه‌ای منتخب از زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی و محصولات ایشان، فرآیند تولید و نحوه عرضه زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی، دست‌اندرکاران و جزئیات فنی، و امکانات و تجهیزات مورد نیاز را معرفی می‌نماید. تحصیلات شرکت‌کنندگان (3 نفر مرد و 4 نفر زن) غالبا در رشته‌های علوم پایه و مهندسی با میانگین سنی حدود 23 و سابقه فعالیت بین 7 تا 10 سال بود. مراحل اصلی معرفی شده فرآیند تولید زیرنویس غیرحرفه‌ای فارسی شامل 1) تهیۀ نسخۀ اصلی انیمه، 2) ترجمه، 3) ویرایش ترجمه، 4) زمان‌بندی، 5) فرمت‌بندی و تنظیم ترانۀ تیتراژ، 6) ویرایش نهایی، 7) انکد فایل ویدئو و اسکریپت ترجمه شده، 8) کنترل کیفیت، و 9) انتشار نسخۀ نهایی می‌باشد. همچنین، در بررسی کیفیت نمونه‌ای تصادفی از محصولات زیرنویس غیرحرفه‌ای اشتباهات زبانی و ترجمه‌ای واضحی مشاهده گردید که با توجه به عدم آموزش رسمی زیرنویس‌گذارن غیرحرفه‌ای ایرانی، همانند دیگر همتایان خود در دیگر نقاط جهان دور از انتظار نبود.

هوش روایی و کیفیت ترجمه

دوره 48، شماره 2، تابستان 1394، صفحه 113-130

https://doi.org/10.22067/lts.v48i2.42513

فاطمه حیدری، مسعود خوش سلیقه، محمد رضا هاشمی

چکیده علاوه بر مهارت های زبانی در ترجمه که در طول چند دهۀ گذشته همواره مورد توجه محققان این رشته بوده، بسیاری از مباحث و مطالعات جدید در حوزه کیفیت ترجمه، معطوف به تأثیر غیرقابل‌انکار جنبۀ ذهنی و شناختی مترجم در ترجمه شده است. در این تحقیق در پی این هستیم تا از این رویکرد روان‌شناسانه استفاده کنیم و به بررسی رابطه احتمالی بین مفهوم نوظهور هوش روایی (در حوزه مطالعات ترجمه) و کیفیت ترجمه بپردازیم. در این مطالعه رابطه محتمل بین هوش روایی و کیفیت ترجمه مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق 104 دانشجوی سال چهارم ترم آخر رشته مطالعات ترجمه در مقطع کارشناسی شرکت کردند. یافته های تحقیق نشان دادند که رابطه معناداری بین کیفیت ترجمه دانشجویان و هوش روایی آن‌ها وجود دارد. تمام زیرگروه های هوش روایی نیز با کیفیت ترجمه رابطه ای معنادار داشتند. به‌علاوه، در این تحقیق تفاوت معناداری بین کیفیت ترجمه دو گروه دانشجویان با هوش روایی بالا و دانشجویان با هوش روایی پایین وجود داشت. در پایان، یافته های تحقیق مورد بحث و بررسی قرارگرفته‌اند و به نتایج حاصل از آن اشاره شده است.

توانش های هدف در آموزش مترجم فارسی و انگلیسی

دوره 47، شماره 3، پاییز 1393، صفحه 113-143

https://doi.org/10.22067/lts.v47i3.41362

مسعود خوش سلیقه

چکیده بدون درنظرگرفتن یافته‌های اخیر مطالعات ترجمه، دروس کارشناسی مترجمی انگلیسی در دانشگاه‌های ایران از دو دهه قبل تاکنون تغییر نکرده است. مقایسه سرفصل دروس آموزشی این دوره با مطالب آموزشی در دوره‌های آموزش مترجم در دیگر کشورها بیانگر تفاوت بسیار زیادی است که فراتر از دلایل بافتی فرهنگی به نظر می‌رسد. همچنین گمان می‌رود که عدم به‌روزرسانی سرفصل آموزشی ازجمله عوامل متعدد در عدم موفقیت چشمگیر این دوره در تربیت نیروی مترجمی موردنیاز جامعه ایرانی می‌باشد. با توجه به‌ضرورت در نظر گرفتن ارزیابی و نقد مدرسین و صاحب‌نظران بومی این رشته به‌عنوان یکی از منابع اصلی به‌روزرسانی محتوی آموزشی این دوره، این پژوهش به مطالعه دیدگاه‌های اساتید شاخص ترجمه انگلیسی در مورد دروس ارائه‌شده درباره کارشناسی مترجمی انگلیسی می‌پردازد. این پژوهش کیفی با استفاده از مصاحبه حضوری با اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌های مطرح ایران در رشته مترجمی انگلیسی و تحلیل داده‌ها با استفاده از شیوه نظریه داده بنیاد به بررسی و طبقه‌بندی دیدگاه‌ها و انتقادات ایشان می‌پردازد. یافته‌های تحقیق حاکی از ضرورت اعمال تغییرات اساسی در این دوره آموزشی ازجمله اضافه کردن دروس آموزش برنامه‌های نرم‌افزاری کمک مترجم، افزایش کیفیت و کمیت دروس عملی ترجمه و مرتبط با بازار کار، اصلاح دروس زبان خارجی و زبانشناسی کاربردی و دیگر موارد می‌باشد.

مقایسة رویکرد ارزیابی مدرسان ترجمة فارسی با نظریه های شاخص ارزیابی ترجمه

دوره 47، شماره 1، بهار 1393، صفحه 59-84

https://doi.org/10.22067/lts.v47i1.34543

آیناز سامیر، مسعود خوش سلیقه، خلیل قاضی زاده

چکیده در این پژوهش توصیفی تلاش شد تا معیارها و رویکردهای مدرسان ترجمه، در بستر آموزشی ایران، برای ارزیابی کیفیت ترجمة دانشجویان بررسی شود. دوازده نفر از مدرسان باسابقه و متخصص در ترجمه در دانشگاه های مختلف ایران، برای مصاحبه دعوت شدند. با تحلیل داده های به دست آمده از مصاحبه ها، رویکردهای آن ها در ارزیابی کیفیت ترجمه بررسی شد و سپس، میزان تفاوت و شباهت رویکرد مدرسان ترجمة ایران با مدل ها و رویکردهای ارزیابی که نظریه پردازان ارزیابی ترجمه ارائه کردند، بررسی گردید. یافته های حاصل از مصاحبه ها برطبق شیوة تحلیل داده های کیفی نظریة داده بنیاد، کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که میان مدرسان ترجمه در انتخاب رویکردهای ارزیابی کیفیت ترجمه شباهت و اشتراکات بسیاری وجود دارد و تا حد زیادی با رویکردهای ارزیابی کیفیت ترجمه که نظریه پردازان بین المللی ارائه کرده اند، مطابقت می کند و تنها تفاوت، در میزان اهمیت معیارهای ارزیابی است که بستگی به نوع دوره های مختلف آموزشی ترجمه و نوع متن و ژانر در ترجمه دارد.