مطالعات زبان و ترجمه

چکیده مقالۀ حاضر با اتّکا به مدل بازروایت در ترجمۀ دیداری‑شنیداری قمی و فرحزاد (الف 2020) به بررسی انواع بازقاب­‌بندی در دوبلۀ بینازبانی پویانمایی‌­های پخش‌شده از صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران می­‌پردازد. ازآنجایی‌که روایت‌های دیداری‑شنیداری ماهیّت چندوجهی دارند، علاوه‌بر محل‌­های کلامی، محل­‌های غیرکلامی هم در فرایند بازروایت دستخوش تغییر می­‌شوند که این امر زمینۀ بیشتری را جهت بازقاب‌­بندی در اختیار مترجم و مؤسسۀ ترجمه قرار می‌‏دهد. بدین منظور از بررسی روایت چندوجهی قمی و فرحزاد (الف 2020) برای تحلیل و مقایسۀ پویانمایی‌­های اصلی و دوبله‌شده در سطح خرد محل‌­های کلامی و غیرکلامی بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که پانزده نوع مختلف بازقاب‌­بندی در ساخت واقعیت در دوبلۀ پویانمایی­‌ها شرکت می­‌کنند که به سه دستۀ بازقاب­‌بندی از طریق تصرف گزینشی، بازقاب‌­بندی از طریق برچسب زدن و بازقاب‌­بندی از طریق جابجایی جایگاه شخصیت‌ها تقسیم می‌­شوند. علاوه‌براین، بازقاب‌بندی زمانی/مکانی انواع دیگر بازقاب‌­بندی را تحت‌الشعاع قرار می‌­دهد. بر اساس این مطالعه، صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران نقشی فعّال در ساخت واقعیت در زبان مقصد ایفا می‌­کند و از ترجمه به‌عنوان ابزاری برای اشاعه و یا سرکوب روایت‌های خاص در پویانمایی­‌های مقصد بهره می­‌گیرد.