تاریخنگاری ترجمه در ایران (موردپژوهی: روزنامه وقایع اتفاقیه)
دوره 57، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 86-118
https://doi.org/10.22067/lts.2024.90030.1298
کاوه بلوری
چکیده پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد تاریخنگاری هرمانز (2022) به ترجمه و با استفاده از نظریۀ روایت بیکر (2006) و مفهوم قاببندی از طریق تصرف گزینشی بر چهلویک شمارۀ نخست روزنامۀ وقایع اتفاقیه متمرکز میشود تا نقش ترجمه را در مبارزه با گفتمان سلطنت مطلقه و درنتیجه شکلگیری گفتمان ترقی در ایرانِ دورۀ قاجار بررسی کند. برای این منظور، ابتدا اخبار ترجمهشدۀ روزنامه بررسی شد تا مشخص شود چه متنهایی برای ترجمه انتخاب شده است. سپس دادههای استخراجشده به تمهایی تبدیل شد و از تمهای بهدستآمده استفاده شد تا معلوم شود این اخبار منتخب چه تفسیری از گفتمان سلطنت مطلقه ارائه میدهند. نتایج نشان داد بیشترین حجم اخبار ترجمهشده بر تحولات سیاسی/فکری اروپا متمرکز بود و این اخبار آشکارا گفتمان سلطنت مطلقه را زیر سؤال میبرد.